سلام دوست عزیز وارد حساب کاربری خود شوید
قواعد فقهي همواره داراي جايگاه والايي در فقه بوده و فقها و دانشمندان در موارد بسياري براي حل مشكلات پيش رو از قواعد فقهي استفاده كردهاند. يكي از قواعد حائز اهميت و معروف در فقه اسلامي قاعده نفي سبيل يا نفي سلطه كافر بر مسلمان است. منظور از قاعده نفي سبيل اين است كه خداوند متعال در تشريع اسلامي، حكمي را كه اجراي آن موجب تسلط و نفوذ كافران بر مسلمانان گردد، جعل نفرموده است. هدف از اين رساله بررسي دلايل و مدارك قاعده نفي سبيل و مصاديق فقهي اين قاعده در بين مذاهب اهل سنت و اماميه و مصاديق حقوقي آن در حقوق موضوعه ايران و همچنين بيان جايگاه و نقش قاعده نفي سبيل در بيداري اسلامي ميباشد. از بررسي منابع مختلف اين نتايج حاصل شد كه دلايل و مدارك محكمي براي اثبات قاعده نفي سبيل وجود دارد از جمله آیه ۱۴۱سوره نساء، حدیث اعتلاء، اجماع و تناسب حکم با موضوع. همچنین قاعده نفی سبیل دارای مصادیق فقهی گوناگونی میباشد و فقهاي شيعه و اهل سنت در رابطه با این مصادیق گاه هم عقیده و یک حکم را بیان نموده و گاه با هم اختلاف نظر دارند كه اين امر نشان از توجه ويژه فقها به اين قاعده دارد. در حقوق موضوعه ايران نیز مواد و اصول قانونی بسیاری وجود داردکه منشا آن قاعده نفي سبيل میباشد همچنين قاعده نفي سبيل در بوجود آمدن بيداري اسلامي و تداوم آن نقش موثري ایفا نموده است.
كليد واژه ها: نفي سبيل، كافران، مسلمانان، حديث اعتلاء، بيداري اسلامي.
قواعد فقهي همواره داراي جايگاه والايي در فقه بوده و فقها و دانشمندان در موارد بسياري براي حل مشكلات پيش رو از قواعد فقهي استفاده كردهاند. يكي از قواعد حائز اهميت و معروف در فقه اسلامي قاعده نفي سبيل يا نفي سلطه كافر بر مسلمان است كه در باب معاملات خصوصاً در سياسات و اقتصاديات و نيز در كليه روابط بين جامعه اسلامي و جوامع غير مسلمان و نيز در روابط فردي مسلمانان با كافران، به صورت يك قانون كلي حاكم است.
عدم توجه به اين قاعده در روابط فيمابين كفار با مسلمانان ميتواند ضربات مهلك و جبران ناپذيري بر پيكره جوامع اسلامي وارد نمايد.
فصل اول(کلیات و مفاهیم) ۱
مبحث اول: فقه و مذاهب فقهي. ۲
گفتار اول: تعريف فقه: ۲
گفتار دوم: مذاهب فقهي: ۲
الف: مذاهب فقهي اهل سنّت: ۲
۱- مذهب حنفي. ۲
۲- مذهب مالكي. ۳
۳- مذهب شافعي. ۳
۴- مذهب حنبلي. ۴
ب: مذهب فقهي اماميه ۴
گفتار سوم: مصادر احكام شرعي. ۵
مبحث دوم: قاعده فقهي. ۶
گفتار اول: معناي قاعده ۶
الف: معنای لغوی قاعده ۶
ب: معنای اصطلاحی قاعده ۶
گفتار دوم: تعریف قاعده فقهی. ۷
الف: تعريف قاعده فقهي در فقه اماميه ۷
ب: تعریف قاعده فقهی در فقه مذاهب اربعه ۷
گفتار سوم: تقسیم بندی قواعد فقهی. ۸
گفتار چهارم: مراحل پيدايش و نگارش قواعد فقه ۹
الف: نگارش كتابهاي قواعد فقهي در فقه اماميه ۹
ب: نگارش قواعد فقهي در فقه اهل سنت: ۱۰
گفتار پنجم: منابع قواعد فقهي. ۱۲
الف: منابع قواعد فقهی از دیدگاه شیعه ۱۲
ب: منابع قواعد فقهی از دیدگاه اهل سنت.. ۱۳
مبحث سوم: قاعده نفي سبيل. ۱۵
گفتار اول: مستندات قاعده نفي سبيل. ۱۵
گفتار دوم: مفاد قاعده نفی سبیل. ۱۵
گفتار سوم: پیام قاعده نفي سبيل. ۱۶
گفتار چهارم: رابطه قاعده نفي سبيل با ديگر احكام: ۱۶
الف) معناي حکم شرعی. ۱۷
ب) اقسام حكم شرعي. ۱۷
۱- احکام تکلیفی. ۱۷
۲- احکام وضعی. ۱۷
۳- حکم ظاهری. ۱۸
۴- حکم واقعی. ۱۸
ج) اقسام حكم واقعي. ۱۹
۱- احکام واقعی اولی : ۱۹
۲- احکام واقعی ثانویه : ۱۹
د)حالات مختلف ادله ۱۹
ه) رابطه قاعده نفي سبيل نسبت به احكام اولي: ۲۲
فصل دوم(دلایل و مدارک قاعده نفی سبیل) ۲۴
مبحث اول: آيه نفي سبيل. ۲۵
گفتار اول: برسي واژگان آيه ۲۵
گفتار دوم: تفسير آيه نفي سبيل. ۲۸
الف) آيه نفي سبيل در نظر مفسران اماميه: ۲۹
ب: آيه نفي سبيل در نظر مفسّران اهل سنّت.. ۳۲
ج) آيه نفي سبيل در نظر فقها و انديشمندان ديگر: ۳۶
د: جمع بندي نظريات در مورد تفسير آيه نفي سبيل. ۴۰
گفتار سوم: مراد از مؤمنين در آيه نفي سبيل. ۴۲
مبحث دوم حدیث اعتلا. ۴۲
گفتار اول: حديث اعتلاء در منابع روايي اماميه و اهل سنت.. ۴۲
گفتار دوّم: بررسی حديث اعتلاء از نظر سند: ۴۳
الف) ارسال حدیث اعتلا. ۴۳
ب) تعریف حدیث مرسل. ۴۳
۱ـ مرسل به معنی اعم. ۴۳
۲- مرسل به معنی اخص.. ۴۳
ج)دیدگاه علما در مورد سند و اعتبار حديث اعتلاء ۴۴
۱-دیدگاه اول. ۴۴
۲-دیدگاه دوم ۴۴
گفتار سوم: دلالت حدیث اعتلاء بر قاعده نفي سبيل از ديدگاه علما ۴۶
مبحث سوم: اجماع. ۵۰
مبحث چهارم: مناسبت حكم با موضوع. ۵۲
فصل سوم (بررسی فقهی وحقوق مصادیق قاعده نفی سبیل) ۵۴
مبحث اول: فروش قرآن به كافران از ديدگاه فقها ۵۵
گفتار اول: ديدگاه فقهاي اهل سنت.. ۵۵
گفتار دوم:حكم فروش قرآن به كافر از ديدگاه فقهاي اماميه ۵۷
مبحث دوم: وکیل شدن کافر علیه مسلمان. ۵۸
گفتار اول: معنای وکالت.. ۵۸
گفتار دوم:وکیل شدن کافر بر مسلمان از دیدگاه فقها ۵۹
الف:دیدگاه فقهای اهل سنت.. ۵۹
ب)دیدگاه فقهای امامیه ۵۹
مبحث سوم: فروش سلاح به كفار ۶۱
گفتار اول: ارتباط فروش سلاح به كفار با قاعده نفي سبيل. ۶۱
گفتار دوم: فروش سلاح به كفار از ديدگاه فقها ۶۱
الف) حكم فروش سلاح به كفار از ديدگاه فقهاي اهل سنّت: ۶۱
ب) فروش سلاح به كفار از ديدگاه فقهاي اماميه ۶۲
مبحث چهارم: توارث ميان مسلمان و كافر ۶۳
گفتار اول: تعريف ميراث.. ۶۳
گفتار دوم: موانع ارث.. ۶۳
گفتار سوم: توارث بين مسلمان و كافر ۶۴
الف) دیدگاه فقهای اهل سنّت.. ۶۴
ب)ديدگاه فقهاي اماميه: ۶۴
ج) از نظر قانون مدني. ۶۵
مبحث پنجم: قصاص.. ۶۵
گفتار اول: قصاص از ديدگاه مذاهب اسلامي. ۶۵
الف) از نظر فقهاي اهل سنت.. ۶۵
ب) از نظر فقهاي اماميه ۶۶
گفتار دوم: حكم مسلماني كه عادت به كشتن ذمي دارد ۶۶
الف) قول مشهور ۶۷
ب) قول حلبی در کافی و علامه در مختلف: ۶۷
ج) قول ابن ادریس در سرائر ۶۷
مبحث ششم: اجير شدن مسلمان براي كافر ۶۸
گفتار اول: تعريف اجاره ۶۸
گفتار دوم: حكم اجير شدن مسلمان براي كافر از ديدگاه فقها ۶۸
الف ) ديدگاه فقهاي اهل سنّت.. ۶۸
ب) دیدگاه فقهای امامیه: ۶۸
مبحث هفتم: شرطيّت اسلام در قاضي. ۶۹
گفتار اول: معناي قضاء ۶۹
گفتار دوم: شرايط قاضي. ۷۰
گفتار سوم: اشتراط اسلام در قاضي از ديدگاه فقهاي اماميه و اهل سنت: ۷۰
الف) اتفاق فقها در این اشتراط. ۷۰
ب) ادله شرطیت اسلام در قاضی. ۷۰
۱ـ آیه نفی سبیل: ۷۰
۲ـ حدیث اعتلاء ۷۱
۳ـ دلیل عقلی. ۷۱
مبحث هشتم: وصايت كفار بر صغار مسلمين. ۷۱
گفتار اول: اقسام وصايا و تعاريف آن: ۷۱
گفتار دوم: شرطيت اسلام در وصايت بر صغار مسلمين. ۷۲
الف) ديدگاه فقهاي اهل سنّت.. ۷۲
۱ـ حنفیان. ۷۲
۲ـ بقیه مذاهب.. ۷۲
ب) از نظر فقهاي اماميه ۷۲
ج) از نظر قانون مدني. ۷۳
مبحث نهم:حضانت.. ۷۳
گفتار اول: حضانت از ديدگاه فقها ۷۳
الف) حضانت از ديدگاه فقهاي اهل سنت.. ۷۳
ب) حضانت از ديدگاه فقهاي اماميه ۷۵
گفتار دوم: شرطیت اسلام در حضانت از نظر قانون مدنی. ۷۵
مبحث دهم: اخذ به شفعه بين مسلمان و كافر ۷۶
گفتار اول: معناي شفعه ۷۶
الف: معناي شفعه در لغت.. ۷۶
ب: معناي شفعه در اصطلاح. ۷۶
گفتار دوّم: اخذ به شفعه مسلمان از كافر و بر عكس.. ۷۷
الف) ديدگاه فقهاي اهل سنت: ۷۷
ب) ديدگاه فقهاي اماميه: ۷۸
مبحث يازدهم: شهادت كافر بر مسلمان. ۷۹
گفتار اول:معناي شهادت.. ۷۹
الف) در لغت.. ۷۹
ب) دراصطلاح. ۷۹
گفتار دوم: ديدگاه فقها در رابطه شهادت كافر بر مسلمان. ۸۰
الف) ازنظر فقهاي اهل سنت.. ۸۰
ب) دیدگاه فقهای امامیه ۸۱
ج) از نظر قانون مدني. ۸۱
مبحث دوازدهم:ولايت كافر بر مسلمان. ۸۲
گفتار اول: معناي ولايت.. ۸۲
الف) معنای ولایت در لغت.. ۸۲
ب) معنای ولایت در اصطلاح. ۸۲
گفتار دوم: اقسام ولايت.. ۸۳
الف) تقسيم اول : ولایت قهری و ولایت جعلی. ۸۳
ب) تقسیم دوم : ولایت عامه و ولایت خاصه ۸۳
ج) اقسام ولایت خاصه ۸۴
گفتار سوم:شرطيّت اسلام در حاكم و زمامدار جامعه اسلامي. ۸۴
الف) شرایط حاکم و زمامدار مسلمانان. ۸۴
ب) اتفاق فقهاي اهل سنت و اماميه بر مسلمان بودن حاكم. ۸۶
ج) ادله شرطیت اسلام در حاکم: ۸۶
۱ـ آيات قرآن. ۸۶
۲-روايات.. ۸۶
۳ـ دلیل عقلی. ۸۷
گفتار چهارم: سپردن مناصب.. ۸۷
گفتار پنجم: استفاده از متخصصان. ۸۸
گفتار ششم: شرطیت اسلام در ولایت خاصه ۸۹
الف:ولایت بر نفس یا تزویج دختر ۸۹
ب)ولایت بر مال: ۹۰
گفتار هفتم: شرطیت اسلام در ولایت تجهیز میت مسلمان. ۹۰
گفتارهشتم: عدم توقف صحت نذر فرزند مسلمان به اذن پدر کافر ۹۱
مبحث سيزدهم: ازدواج با كافران. ۹۱
گفتار اول: تعريف ازدواج. ۹۱
گفتار دوم: ازدواج مرد مسلمان با زن غير مسلمان. ۹۲
الف) ازدواج مرد مسلمان با زن غير كتابي. ۹۲
ب) ازدواج مرد مسلمان با زن کتابی. ۹۲
۱ـ دیدگاه فقهاي اهل سنت: ۹۲
۲- ديدگاه فقهاي اماميه ۹۳
گفتار سوم: ازدواج زن مسلمان با مرد کافر ۹۳
الف) از ديدگاه فقها ۹۳
ب) از نظر قانون مدني. ۹۴
گفتار چهارم : ارتداد زن و شوهر ۹۴
مبحث چهاردهم: مستثنيات قاعده ۹۵
مبحث پانزدهم: جايگاه قاعده نفي سبيل در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران. ۹۷
فصل چهارم نقش قاعده نفی سبیل در بیداری اسلامی.. ۹۹
مبحث اول: بيداري اسلامي و تاريخچه آن. ۱۰۰
گفتار اول: تعريف بيداري اسلامي. ۱۰۰
گفتار دوم:جنبشهاي اصلاحي د ر تاريخ اسلام ۱۰۱
گفتار سوم: عامل تشخیص سبیل، سلطه ونفی آن. ۱۰۲
گفتار چهارم: نمونه هايي از بيداري اسلامي بر اساس قاعده نفي سبيل در عصر حاضر ۱۰۵
۱- حكم جهاد و بسيج عمومي عليه انگليس.. ۱۰۵
۲- حكم جهاد عليه ايتاليا و روسيه و انگليس.. ۱۰۶
۳- فتوا به ملي شدن صنعت نفت.. ۱۰۶
۴- تحريم پارچه ها ولباسهاي خارجي. ۱۰۶
۵- تحريم انتخابات فيصل در عراق. ۱۰۷
۶- تحريم مظاهر غرب.. ۱۰۷
۷- تحريم استعمال توتون و تنباكو ۱۰۷
۸- کاپیتولاسیون. ۱۰۹
۹- حكم به كفر كمونيسم. ۱۱۰
۱۰- جنبش اصلاحی امام حسن البنا ۱۱۰
بر اساس قاعده نفي سبيل ازديدگاه امام خميني(ره) ۱۱۳
مبحث دوم: بيداري اسلامي در منطقه با رويكرد قاعده نفي سبيل. ۱۱۷
گفتار اول: ريشه بيداري اسلامي در منطقه ۱۱۷
گفتار دوم: موانع بيداري اسلامي از ديدگاه امام خميني(ره) ۱۱۸
۱ـ تحریف اسلام و وارونگی مفاهیم دینی. ۱۱۹
۲ـ حکام کشورهای اسلامی. ۱۲۰
۳ـتفرقه ۱۲۱
۴ـ تحجر و جمود مقدسنماها ۱۲۲
۵ـ روشنفکرنماها ۱۲۲
۶ـ آخوندهای وابسته ۱۲۳
نتيجه گيري. ۱۲۵
پيشنهادات.. ۱۲۷
فهرست منابع و مآخذ. ۱۲۸
پرداخت امن با کلیه کارت های عضو شتاب
جهت دریافت آخرین مطالب منتشر شده ایمیل خود را وارد نمایید تا در خبرنامه سایت عضو شوید :
پروژه یکی از دغدغه های دانشجویان عزیز می باشد مخصوصا اگر موقع امتحانات باشد ما برای رفع این مشکل دوستان عزیز در سراسر ایران اندیشیده ایم جهت انجام پروژه های دانشجویی درخواست خودتان را ثبت کنید.
وب سایت رویال آی تی در سال 1395 به بهره برداری رسیده است. یکی از اهداف اصلی این سایت تلاش برای ارتقاء دانش در کشور با کمک اینترنت می باشد؛ به نحوی که محققانی که در کشور به انجام تحقیقات در زمینه های مختلف مشغول هستند بتوانند بدون محدودیت به دانش دست پیدا نمایند. در همین راستا همواره سعی نموده ایم کیفیت خدمات و پشتیبانی های خود را ارتقاء داده و به بهترین شکل ممکن شما عزیزانی را که از مطالب این وب سایت استفاده می نمائید یاری دهیم. شما می توانید جهت ارتباط با ما از طریق صفحه تماس با ما اقدام نمائید. ما همیشه آماده پاسخگویی به شما دانش پژوهان عزیز هستیم. با سپاس- مدیریت رویال آی تی
