.:رویال آی تی:.

پایان نامه بررسي رابطه بين صفات شخصيتي با سازگاری اجتماعی دانش آموزان

فهرست مطالب

فصل اول کلیات

۱-۱مقدمه

۱-۲ بیان مساله

۱-۳ اهمیت و ضرورت

۱-۴ اهداف پژوهش

۱-۴-۱ هدف کلی

۱-۴-۲ اهداف جزئي

۱-۵ فرضيات تحقيق

۱-۵-۱ فرضيه کلي

۱-۵-۲ فرضيات جزئي

۱-۶ تعريف متغيرهاي تحقيق

۱-۶-۱ تعاريف مفهومي

۱-۶-۲تعاريف عملياتي

فصل دوم (پیشینه تحقیق)

۲-۱ مقدمه

۲-۲ تعريف شخصيت

۲-۲-۱  عوامل مهم در شکل گيري شخصيت

۱-عامل ژنتيکي

۲- عامل محيطي

۳-عامل يادگيري

۴- عامل والدين

۵-عامل رشد

۲-۴-۲ نظريه هاي شخصيت

۲-۴-۳ نظريه هاي شناختي شخصيت

۲-۴-۴نظريه هاي روانکاوي

۲-۴-۴-۱  نظريه  شخصيت؛ فرويد؛سطوح شخصيت

۲-۴-۴-۲نظريه هاي شخصيت؛ يونگ

۲-۴-۴-۳نظريه هاي شخصيت؛ يونگ؛‌کارکردهاي روان شناختي

۲-۴-۴-۴نظريه گوردون آلپورت

۲-۴-۴-۵ سه بعد شخصيت آيزنک

۲-۴-۵  نظريه پنج عامل شخصيت

۲-۴-۶ عوامل تفاوت در شخصيت ها

۲-۳ سازگاری اجتماعی

۲-۳-۱ سازگاری

۲-۳-۲سازگاری اجتماعی

۲-۳-۳تعریف سازگاری اجتماعی

۲-۳-۴ سطوح سازگاری

۲-۳-۵ نظریه های سازگاری اجتماعی

۲-۳-۵-۱ نظریه ی روان پویشی

۲-۳-۵-۲ نظریه اریکسون[۱]

۲-۳-۵-۳ نظریه ی اجتماعی- شناختی

۲-۳-۵-۴ نظریه ی پدیدار شناختی

۲-۳-۶ چرا مطالعه سازگاری اجتماعی لازم است؟

۲-۳-۷ عوامل مهم در سازگاری اجتماعی

۲-۴ پیشینه تحقیق

۲-۴-۱ پیشینه داخلی

۲-۴-۲ پیشینه خارجی

فصل سوم(روش شناسی پژوهش)

۱-۳ مقدمه

۲-۳ روش‌تحقیق

۳-۳ جامعه آماری

۴-۳ نمونه و روش نمونه‌گیری

۵-۳ روش اجرا

۶-۳ ابزار اندازه‌گیری

۷-۳ روش تجزیه و تحلیل

فصل چهارم (تجزیه‌وتحلیل داده‌ها)

۱-۴ مقدمه

۲-۴ توصیف کمی متغیرها

فصل پنجم (بحث و نتیجه گیری)

۱-۵ مقدمه

۲-۵ یافته‌ها

۳-۵ بحث و نتیجه‌گیری

۴-۵ پیشنهادات تحقیق

۴-۵-۱ پیشنهادات کاربردی

۴- ۵-۲  پیشنهادات پژوهشی

۵- ۵ محدودیت‌ها

پیوستها

منابع

۱-۱مقدمه

رشد اجتماعی مهمترین جنبه رشد وجودی هر شخصی است و معیار اندازه گیری رشد اجتماعی هرکس سازگاری او با دیگران است. سازگاری اجتماعی مانند رشد جسمی- عاطفی و عقلی یک کمیت پیوسته است و به تدریج به کمال می رسد و در طول زندگی به طور طبیعی و در برخورد با تجربه حاصل می شود. با سپری شدن دوران کودکی و ورود به دوران نوجوانی، رشد روانی- اجتماعی از تحول ساده به تحول عمیق و کیفی تبدیل می شود و نوجوان با به کارگیری مهارت های اجتماعی می تواند جایگاه خود را در میان مراوادات اجتماعی و ارتباط با همسالان خود و بزرگسالان پیدا کند و مورد پذیرش اجتماعی قرار گیرد. موفقیت در امر پذیرش اجتماعی به سازگاری اجتماعی منجر می شود(اتکینسون، هیلگارد و اسمیت[۱]؛ به نقل از پورافکاری، ۱۳۹۰). فرد دارای سازگاری اجتماعی توانایی برنامه ریزی برای تمام ساعات خود را دارد و تا جایی که امکان دارد در تمام ابعاد زندگی خود جانب اعتدال را نگه می دارد و از افراط و تفریط خودداری می کند(حجازی، امیری، یارمحمدیان و ملک پور، ۱۳۸۵). شخصیت سازه پیچیده ای است که تاکنون توافق در رابطه با ساختار آن به دست نیامده است(مایت لند[۲]و همکاران، ۲۰۰۹). در بحث شخصیت دو دیدگاه مهم وجود دارد دیدگاه موقعیت گرا که شکل گیری شخصیت را به عوامل موقعیتی منسوب می داند و دیدگاه صفت گرا که در آن شخصیت آدمی به عوامل درونی و وراثتی نسبت داده می شود. با تلفیق این دو نظریه می توان شخصیت را به صورت مجموعه ای از ویژگی ها و صفات که الگوهای نسبتا پایدار پاسخ آدمی به موقعیت ها را تبیین می کند تعریف نمود(مورفی و شافر[۳]، ۱۹۹۳). در زمینه نقش ویژگی های شخصیتی کملمیر، دنیلسون و باستین[۴](۲۰۰۵) معتقد هستند که هر فرد برای ورود به جامعه و در نتیجه رویارو شدن با موقعیت های گوناگون و افراد مختلف به ابزارهایی مانند ساختارهای روانی و ویژگی های شخصیتی مجهز است؛ ابزارهایی که می توانند در مقابله با رویدادهای مختلف زندگی به وی کمک کنند. ویژگی های شخصیتی نه تنها تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند خانواده، جامعه، گروه همسالان و غیره قرار دارند بلکه این عوامل را نیز تحت تاثیر قرار می دهند یا به عبارت دیگر در کنش متقابل با یکدیگر هستند(باری، لاکی و ارهک[۵]،۲۰۰۷).

۱-۲ بیان مساله

سازگاری به توانایی فرد در تطابق با محیط اطرافش اشاره دارد(پونیا و سانگوان[۶]، ۲۰۱۱). به عبارت دیگر سازگاری مجموعه کنش ها و رفتارهایی است که فرد در موقعیت ها و شرایط جدید به منظور ارائه پاسخ های مناسب به محرک های موجود بروز می دهد(آقامحمدیان، ۱۳۷۳). سازگاری یک فرایند دو سویه است، از یک طرف فرد به صورت موثر با اجتماع تماس برقرار می کند و از طرف دیگر اجتماع نیز ابزارهایی را تدارک می بیند که فرد از طریق آنها توانایی های بالقوه ی خویش را واقعیت می بخشد. در این تعامل فرد و جامعه دستخوش تغییر و دگرگونی شده و سازشی نسبتأ پایدار به وجود می آید. به طور کلی سازگاری به تسلط فرد بر محیط و احساس کنارآمدن با خود اشاره دارد. هر یک از ما به محیط و تغییراتی که در آن روی می دهد پاسخ می دهیم. منظور از سازگاری رابطه ای است که میان فرد و محیط او به ویژه محیط اجتماعی وجود دارد و به او امکان می دهد تا نیازها و انگیزه های خود را پاسخ گوید. فرد زمانی از سازگاری بهره مند است که بتواند میان خود و محیط اجتماعی اش رابطه ای سالم برقرار و انگیزه های خود را ارضا کند در غیر این صورت او را ناسازگار قلمداد می کنیم. در واقع سازگاری با محیط مهارتی است که باید آموخته شود و کیفیت آن مانند سایر آموخته ها به میزان علاقه و کوشش فرد برای یادگیری بستگی دارد(اسلامی نسب، ۱۳۷۳). رفتار اجتماعی پایه و اساس زندگی هر فرد را تشکیل می دهد و سازگاری اجتماعی نیز به نوبه خود سبب اعتلای رشد عقلانی و سایر جنبه های رشدی فرد می گردد، منظور از سازگاری اجتماعی، انطباق فرد در روابط اجتماعی است به طوری که بتواند با افراد جامعه اش هماهنگ و سازگار باشد، به عبارت دیگر وقتی فرد را اجتماعی می خوانند که نه تنها با دیگران باشد بلکه با آنان همکاری کند(رهنما و علیین، ۱۳۸۴). انجمن روان پزشکان امریکا(۱۹۹۴؛ به نقل از حجازی، ۱۳۸۴) سازگاری اجتماعی را چنین تعریف می کند: هماهنگ ساختن رفتار به منظور برآورده ساختن نیازهای محیطی که غالبأ مستلزم اصلاح تکانه ها، هیجان ها با نگرش هاست. سازگاری اجتماعی جریانی تعریف می شود که به وسیله ی آن روابط میان افراد، گروه ها و عناصر فرهنگی در وضعیتی رضایت بخش برقرار باشد. سازگاری اجتماعی مکانیزه هایی است که توسط آنها یک فرد توانایی تعلق به یک گروه را پیدا می کند. به همین علت لازمه ی سازگاری اجتماعی بروز تغییراتی در فرد بوده، آن نیز مستلزم یکپارچگی مکانیزه هایی است که توسط آنها گروه یک عضو جدید را می پذیرد. سازگاری اجتماعی دارای مولفه ها و نشانه های خاصی است. یکی از نشانه های سازگار بودن با محیط و اجتماع داشتن استقلال است. استقلال یعنی توانایی انجام کارها بدون کمک گرفتن از دیگران، توانایی تحمل تنهایی و حتی لذت بردن از آن مسئولیت پذیری نیز از نشانه های دیگر سازگاری اجتماعی است. آینده نگری و درک این امر که تصمیمات و اقدامات امروز می تواند بر زندگی و فردای فرد تاثیر بگذارد نیز از ویژگی های فرد سازگار است. توانایی تصمیم گیری، حفظ اعتدال و میانه روی در امور زندگی نیز از دیگر ویژگی های فردی می باشد که دارای سازگاری اجتماعی است. در روانشناسی سازگاری اجتماعی فرایندی کم و بیش آگاهانه فرض می شود که بر پایه آن فرد با محیط اجتماعی، طبیعی یا فرهنگی انطباق می یابد. این انطباق مستلزم آن است که فرد خود را تغییر داده یا این که فعالانه تغییراتی در محیط ایجاد نماید و در نتیجه هماهنگی لازم بین فرد و محیط ایجاد شود. به طور کلی سازگاری را توانایی آمیزش، انطباق، مصالحه، همکاری و کنارآمدن با خود، محیط و دیگران تعریف کرده اند(فولادی،۱۳۸۳). یکی از متغیرهایی که رابطه اش با سازگاری اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است صفات شخصیتی می باشد. شخصيت مجموعه اي پايدار از ويژگي ها و گرايش هاست که مشـابهت ها و تفاوت هاي رفتار روان شناختي افراد(افکار، احساسات و اعمال) را که داراي تداوم زماني بوده و ممکن است به واسطه فشارهاي اجتماعي و زيست شناختي موقعيت هاي بلاواسطه شناخته شوند يا به آساني درک شوند، مشخص مي کند(کريمي، ۱۳۷۱). هيلگارد^[۷]شخصيت را «الگوهاي رفتار و شيوه‌هاي تفکر که نحوه سازگاري شخص را با محيط تعيين مي‌کند تعريف کرده است در حالي که برخي ديگر «شخصيت» را به ويژگيهاي «پايدار فرد» نسبت داده و آن را بصورت مجموعه ويژگيهايي که با ثبات و پايداري داشتن مشخص هستند و باعث پيش بيني رفتار فرد مي‌شوند تعريف مي‌کنند. شخصيت به همه خصلتها و ويژگيهايي اطلاق مي‌شود که معرف رفتار يک شخص است، از جمله مي‌توان اين خصلتها را شامل انديشه، احساسات، ادراک شخص از خود، وجهه نظرها، طرز فکر و بسياري عادات دانست. اصطلاح ويژگي شخصيتي به جنبه خاصي از کل شخصيت آدمي اطلاق مي‌شود(شاملو،۱۳۸۲).

شناخت ويژگي هاي شخصيتي افراد و توجه به تفاوت هاي فردي آنها در زمينه علايق، نگرشها، خصوصيات شناختي، عاطفي و… از وظايف مهم معلمان و متخصصان تعليم و تربيت مي باشد. شناسايي تفاوتهاي فردي در هر يک از ابعاد شخصيتي مي تواند ما را در جهت شناخت بيشتر افراد مدد رساند. دوره نوجوانى و جوانى، مرحله‏اى حساس از شكل‏گيرى شخصيت انسان‏است كه شناخت ويژگيهاى آن و توجه به عواملى كه در شكل دادن به‏ ساختار شخصيتى جوان نقش اساسى دارد از نيازهاى مقدماتى ولى ضرورى‏جوانان و اولياء تربيت و مربيان پرورشى به شمار مى‏رود. ضرورت اين امرتجربه‏اى است ملموس و مشهود براى همه آنانى كه با عنايت‏ به اين مهم، دوره جوانى را سپرى كرده و به مراحل بعدى رسيده‏اند. چه اينكه در رهنمودهاى دينى نيز با اهتمام ويژه‏اى به اين مرحله نگريسته شده و تلاش‏شده است اذهان متوجه اهميت آن گردد(يزداني،۱۳۹۱).

پژوهشگران روانشناسي شخصيت تلاش کرده اند تا صفات شخصيتي را که وجود دارد را معرفي کنند و ابعاد آن را معرفي کنند. مثلا گوردون آلپورت[۸] بيان مي کند که ۴۰۰۰ صفت شخصيتي مختلف وجود دارد. پس از آلپورت ريموند، کتل[۹] اين ليست گسترده را به ۱۶ صفت کاهش داد و يا هانس ايزنک[۱۰]پيشنهاد مي کند که ۳ صفت شخصيتي وجود دارد. او با انتقاد بر کتل بيان کرد که فهرست کتل شامل بسياري از صفات مشابه مي باشد و شخصيت افراد را مي توان با توجه به دو عامل توضح داد. عامل درون گرايي/برون گرايي و عامل ثبات عاطفي/ بي ثباتي عاطفي. او بعدها يک بعد ديگر به نام روان را به دو عامل خود افزود که گرايش فرد به رفتارهاي سايکوتيک را نشان مي دهد. اما امروزه يکي از محبوب ترين نظريات صفات نظريه ي پنج عاملي کوستا و مک ري[۱۱]مي باشد که از آن به عنوان پنج عامل بزرگ ياد مي شود. اين پنج عامل عبارتند از: برون گرايي، سازگاري، وظيفه شناسي، روان رنجوري و باز بودن به تجربيات. که ما در اين تحقيق از دسته بندي کوستا و مک ري استفاده مي کنيم(گروسي فرشي،۱۳۸۰). هر نظريه پرداز شخصيتي قبول دارد که شخصيت تحت تأثير محيط اجتماعي قرار دارد. آدلر دربارۀ اهميت ترتيب تولد حرف زد و اعلام داشت که شخصيت ما تحت تأثير موقعيت ما در خانواده نسبت به همشيرهايمان قرار دارد. او به اين نکته پرداخت که چگونه محيط اجتماعي که با آن مواجه هستيم در اثر ترتيب تولد و تفاوت سني موجود بين همشيرها يا اين که آيا اصلاً همشير داشته باشيم فرق مي کند. از ديد آدلر اين محيط هاي متفاوت خانه مي تواند موجب شخصيت هاي متفاوت شود. شواهد نشان مي دهد آنهايي که قادر به سازگاري هستند، کساني که مي توانند احساس شايستگي کنند، از آنهايي که نمي توانند اين گونه خود را سازگار کنند، به احتمال زياد سلامتي رواني بهتري دارند(لافرامبويز، کلمن، جرتون[۱۲]، ۱۹۹۳).

بر این اساس و با توجه به آنچه که بدان اشاره شد پژوهش کنونی در پی این است که آیا بین صفات شخصیتی و سازگاری اجتماعی رابطه وجود دارد؟

۱-۳ اهمیت و ضرورت

توجه به تفاوتهاي فردي بين انسان ها از ديرباز مورد توجه روان شناسان بوده است، به طوري كه اين امر با بررسي شكل ظاهري بدن(اندازه گيري قد، وزن و …) شروع شد و با نسبت دادن ويژگيهاي شخصيتي به ويژگي هاي ظاهري(شكل ظاهر بدن) پيش رفت. سپس به حواس، از حواس به ادراك، از ادراك به شناخت، از شناخت به اجزاء و فرايند شناخت(توجه، ادراك، پردازش، حافظه و …) پرداخته شد و سرانجام سبك ها و ترجيحات يادگيري مورد توجه قرار گرفت(علي آبادي، ۱۳۸۲).

از آنجايي كه انسانها در ابعاد مختلف داراي تفاوت هايي هستند و اين تفاوت ها در توانايي ها، استعدادها، رغبت ها و سرانجام در شخصيت افراد نمود مي يابد، شناخت ويژگيهاي شخصيتي دانش آموزان و هدايت آنها در انتخاب رشته تحصيلي مناسب، اين امكان را فراهم مي آورد تا آنها با شناخت و آگاهي، مسايل را با علايق و صلاحيتهاي خود تطبيق داده، و از نظر روحي و رواني محيط زندگي و زمينه هاي شغلي و تحصيلي خود را ايمن سازند و در آن محيط، تواناييها و مهارت هاي خويش را به كار گيرند و استعداد هاي واقعي خود را به منصه ظهور برسانند. بنابراين، توجه به رغبت هاي مختلف تحصيلي و شغلي و ويژگيهاي شخصيتي افراد موجب هدايت آنها در زمينه هاي تحصيلي و شغلي مناسب و افزايش انگيزه و توانمندي آنها مي گردد. بنابراين، يكي از مهمترين عوامل مؤثر بر پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان، ويژگي هاي رواني و شخصيتي آنان است(كملمير، دنيلسون و باستين، ۲۰۰۵). سازگاری و هماهنگ شدن با خود و محیط پیرامون خود برای هر موجود زنده یک ضرورت حیاتی است. زندگی روزمره آدمیان عموما بر محور همین سازگاری دور می زند. هر انسانی نیازهای هشیارانه و ناهشیارانه دارد و می کوشد آنها را برطرف سازد. سازگاری اجتماعی بر این ضرورت متکی است که این نیازها باید با منافع گروهی که در آن زندگی می کند هماهنگ و معتدل باشد. سازگاری اجتماعی در نوجوانان به عنوان مهمترین نشانه سلامت روان آنان از مباحثی است که در دهه های اخیر توجه بسیاری از جامعه شناسان، روانشناسان و مربیان را به خود جلب کرده است. زیرا دوره نوجوانی، دوره حساسی است و سازگاری اجتماعی نوجوانان در این دوره دستخوش تحولات عاطفی، جسمانی و ذهنی فوق العاده شدیدی است و هنوز به طور کامل رشد نیافته است. به همین علت ممکن است تاخیر در بلوغ عاطفی به دنبال خود مشکلات جدی در روابط بین فردی در نوجوانان و چالش های اجتماعی برای آنان پدید آورد(اتکینسون و همکاران،۱۳۹۰).

1. ۱٫ Atkinson, Hilgard &  Smith

۲٫Maitland

۳٫Murphy & Shofer

۴٫Kemmelmeier, Danielson, & Bastten

۵٫Barry, Lakey, & Orehek

1. Pvnya & Sangwan

[۷]. Hilgard

1. Allport
2. Cattell
3. Eisenck
4. Costa & Mac Ray
5. Laframboyz, Coleman, Jrton

۶۸ صفحه Word

شما هم اکنون با داشتن رمز دوم کارت عابر خود و پرداخت اینترنتی می توانید بلافاصله پس از پرداخت این فایل را دریافت کنید و مطالعه این محصول با ارزش را شروع کنید .