.:رویال آی تی:.

نظریه های یادگیری در کودکان و اختلالات آن (مبانی نظری)

یادگیری چیست؟

یادگیری را می‌توان بعنوان تغییری به نسبت پایدار در رفتار، معلومات و مهارت‌های تفکر که از طریق تجربه به دست می‌آیند تعریف کرد. دامنه‌ی یادگیری بسیار گسترده است و شامل رفتارهای آموزشی وغیرآموزشی است. یادگیری در مدرسه یا هر جای دیگری که کودک در آن دنیا را تجربه می‌کند روی می‌دهد.

فهرست

یادگیری چیست؟

دیدگاه‌های یادگیری

مراحل یادگیری

تعریف اختلالات یادگیری

نظریه‌ی رفتاری و ناتوانی یادگیری

روان‌شناسی شناختی و ناتوانی یادگیری

تعریف خواندن و نارساخوانی

دیسلکسیای فونولوژیک

دیسلکسیای دیداری

دیسلکسیای میکس

دیسنومیا

نقص مضاعف

مراحل رشد خواندن در کودکان و عوامل مؤثر بر آن

چه عواملی در خوب خواندن دخیل هستند؟

خواندن چگونه آموزش داده می‌شود؟

دانش‌آموز با ناتوانی یادگیری خواندن چه مشکلاتی دارد؟

درمان اختلال یادگیری خاص خواندن

زبان‌شناسی و یادگیری زبان

نظریه‌های چگونگی فراگیری زبان در کودکان و ارتباط آن با خواندن

نظریه‌های رفتاری

نظریه‌های فطری‌نگر

نظریه‌های شناختی

نظریه‌های اجتماعی

اختلال زبان چیست؟

تعریف مهارت‌های ادراکی ـ حرکتی

نظریه‌های مربوط به آموزش ادراکی ـ حرکتی

نظریه نیول سی. کپارت

نظریه جان. گتمن

نظریه ریمود اچ. بارش

نظریه کارل اچ. دلاکاتو

نظریه جین آیرس

بریانت جی. کراتی

انواع مشکلات ادراکی ـ حرکتی کودکان مبتلا به ناتوانی در خواندن

کاستی‌های ادراک دیداری

کاستی‌های ادراک شنیداری

کاستی‌های ادراک لامسه‌ای ـ حرکتی

کاستی‌های حرکتی

پیشینه تجربی تحقیق

منابع لاتین

منابع فارسی

دیدگاه‌های یادگیری

یادگیری از دیدگاه‌های رفتاری و شناختی مورد بررسی قرار گرفته است.

دیدگاه رفتاری:درمکتب رفتارگرایی،علت رفتار را باید از روی تجارب قابل مشاهده توضیح داد نه از روی فرایندهای ذهنی

ازدیدگاه رفتارگراها،افکار،احساسات و انگیزه‌ها، مسائل مناسب و مهمی برای دانش رفتاری نیستند زیرا آنها را نمی‌توان به طور مستقیم مشاهده کرد.

دو دیدگاه رفتاری در مورد یادگیری مطرح می‌شود:

الف) شرطی‌سازی کلاسیک

ب) شرطی‌سازی عامل

الف) شرطی‌سازی کلاسیک: گونه‌ای از یادگیری است که در آن جاندار، ارتباط و همکاری بامحرک‌ها را می‌آموزد.در این نوع شرطی‌سازی، یک محرک خنثی با یک محرک معنادار ارتباط برقرار می‌کند و توانایی استنباط پاسخی مشابه را به دست می‌آورد. پارنف (۱۹۲۷) اولین کسی بود که شرطی‌سازی کلاسیک را مطرح کرد.

شرطی‌سازی کلاسیک می‌تواندشامل تجارب منفی ومثبت کودکان درکلاس باشد. از آنجایی که دانش‌آموزان به طرز کلاسیک شرطی شده‌اند، مواردی چون خواندن سرودی زیبا، راحت و جالب بودن کلاس و محبت و صمیمیت معلم سبب لذت بردن آنان از درس خواندن می‌شوند.

تعمیم‌دهی درشرطی‌سازی کلاسیک به معنای گرایش یک محرک جدیدوشبیه به محرک شرطی اصلی،درایجاد پاسخی مشابه است. بعنوان مثال، دانش‌آموزی را در نظر بگیرید که بعلت عدم موفقیت درامتحان زیست‌شناسی، سرزنش شده است. هنگامی که این کودک خود را برای امتحان شیمی آماده می‌کند نیزدچارنگرانی شدیدمی‌شود،زیرا این دوماده درسی به هم وابسته‌اند. بنابراین اضطراب از امتحان دادن یک درس به درس دیگر تعمیم داده می‌شود.

ب) شرطی‌سازی عامل: شرطی‌سازی کنش‌گر نیز نامیده می‌شود، گونه‌ای از یادگیری است که در آن نتایج رفتار، تغییراتی در احتمال وقوع آن ایجاد می‌کند.

طراح اصلی این نوع شرطی‌سازی اسکینر است که دیدگاه‌هایش بر پایه نظریات انتسابی ثورندایک استوارند. قانون اثر، اصلی است که طبق آن رفتارهایی که نتایج مثبت را به دنبال دارند تشدیدورفتارهایی که پیامدهای منفی در پی دارند تضعیف می‌شوند.

درشرطی‌سازی عامل،نتایج رفتار منجر به ایجاد تغییرات در احتمال وقوع آن رفتار می‌شوند. پیامدها به صورت تشویق و تنبیه می‌باشد.

تقویت (تشویق) نتیجه‌ای که احتمال وقوع رفتار را افزایش می‌دهد.

تنبیه: نتیجه‌ای که احتمال وقوع رفتار را کاهش می‌دهد.

تقویت مثبت:تقویتی که براین مبناکه تکرار پاسخ به علت در پی داشتن محرکی تشویق‌آمیز، افزایش می‌یابد.

تقویت منفی: تقویتی بر این مبنا که تکرار پاسخ برای از بین بردن محرک ناخوشایند افزایش می‌یابد.

دیدگاه‌های شناختی اجتماعی در زمینه یادگیری: در این نظریه‌ها، یادگیری بر مبنای عوامل شناختی، اجتماعی و رفتاری صورت می‌گیرد.

آلبرت باندورا، یکی از بنیانگذاران اولیه نظریه‌شناختی، اجتماعی است. او معتقد است که دانش‌آموزان با یادگیری می‌توانند تجارب خود را به لحاظ شناختی بیان یا دگرگون کنند.

درالگوی یادگیری باندورا، عوامل فردی (شناختی) نقش مهمی ایفا می‌کنند. از مهمترین این عوامل خودکارایی است یعنی باوری که براساس آن فرد می‌تواند بر موقعیت مسلط شود و دستاوردهای مفیدی به بارآورد. یکی دیگرازدستاوردهای مهم باندورا یادگیری مشاهده‌ای است.

یادگیری مشاهده‌ای که تقلید یا الگوبرداری نیز نامیده می‌شود نوعی یادگیری است که با مشاهده و تقلید از رفتار دیگران حاصل می‌شود. (سانتراک، ۲۰۰۸، ترجمه‌ی سعیدی، عراقچی، دانشور، ۱۳۹۵)

نمونه منابع:

لرنر، ژانت. (۱۳۹۰). ناتوانی‌های یادگیری و راهبردهای تدریس، دانش، عصمت، مرکز انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

محمدیان، احمدیار. (۱۳۸۹). تحلیل رابطه بین اختلالات یادگیری و اختلالات زبان در دانش‌آموزان مقطع ابتدایی، مجله توانبخشی، شماره اول، دوره ۱۴، صص۳۱-۲۳٫

مرادی، سپیده. (۱۳۹۳). ماهیت و طبقه‌بندی اختلالات خواندن، مجله تعلیم و تربیت استثنایی، سال چهاردهم ۱۳۹۳، شماره ۳، پیاپی ۱۲۵، صص۶۹-۵۹٫

نظام‌آبادی عاشوری، فاطمه؛ کارگر، زهرا؛ غفاریان، مینا؛ کریمی، ارسلان. (۱۳۹۷). روانشناسی و توانبخشی کودکان استثنایی، انتشارات رشد فرهنگ.

نوذری رابری، مریم؛ عامری، حیات؛ منشی‌زاده، مجتبی؛ گلفام، ارسلان. (۱۳۹۷). مقایسه رشد زبان گفتاری در دانش‌آموزان نارساخوان و عادی پایه اول تا سوم، مجله پژوهش‌نامه آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، بهار و تابستان ۹۷، سال ۷، شماره ۱، علمی ـ پژوهشی ISC، صص۵۲-۳۱٫

Barkley RA, Murphy KR. (2006). Attention-deficit Hyperactivity Disorder: A Clinical Workbook. 3rd ed. Guilford Press.

Bojorquez, J. C. (2005). The development of gifted intelligence: Potential and the home environment. Unpublished Master’s thesis. California: California State University.

Chaix Y, Albaret JM, Brassard C, Cheuret E, de Castelnau P, Benesteau J, et al. (2007). Motor impairment in dyslexia: the influence of attention disorders. Eur J Paediatr Neurol; 11(6): 368-74.