.:رویال آی تی:.

مبانی نظری وسواس (پیشینه پژوهشی و نظریه های وسواس) فصل دوم پایان نامه

فهرست

۲-۱-۳-وسواس

۲-۱-۳-۱- تاریخچه وسواس

۲-۱-۳-۲-شیوع وسواس

۲-۱-۳-۳-علائم وسواس

علائم وسواس فکری:

علائم اعمال وسواسی:

۲-۱-۳-۴-انواع وسواس

۲-۱-۳-۵-نظریه های وسواس

۲-۱-۳-۵-۱-نظریه زیست پزشکی

۲-۱-۳-۵-۲-نظریه روانپویشی

۲-۱-۳-۵-۳- نظریه رفتاری

۲-۱-۳-۵-۴- نظریه شناختی

۲-۱-۳-۶-شاخص­های تمایز وسواس­های فکری با ابعاد بالینی از افکار تکراری بی­ضرر

۲-۱-۳-۷-نقش وراثت در شکل گیری وسواس

۲-۱-۳-۸-آیا تیپ شخصیتی خاصی وجود دارد که در برابر اختلال وسواس فکری-عملی آسیب پذیر باشد؟

۲-۱-۳-۹-درمان

۲-۱-۳-۹-۱-دارو درمانی اختلال وسواس- اجبار

۲-۱-۳-۹-۲-درمان روان کاوی اختلال وسواس- اجبار

۲-۱-۳-۹-۳-درمان شناختی-رفتاری وسواس

۲-۱-۳-۹-۴-رفتار درمانی اختلال وسواس- اجبار

۲-۲- پیشینه پژوهشی

۲-۲-۱- پژوهش­های داخلی

۲-۲-۲-پیشینه خارجی

۲-۳-جمع بندی از ادبیات و پیشینه پژوهشی

منابع فارسی

منابع انگلیسی

مقدمه

کلمه وسواس در منابع به معنای بیماری خاص چنانچه امروز رواج دارد به کار نرفته است، بلکه به معنای نیرویی بیرونی به کار رفته که همان شیطان است. در قرآن، به خصوص در سوره ناس، وسواس به معنای نیروهای بیرونی به کار رفته که آدمی را تحریک می کند (نارویی نصرتی و منصور، ۱۳۸۸). فروید[۱] (۱۸۹۶) نظریه انقلابی خود را درباره تفکر وسواسی ارائه داد. فروید به جای درمان طبی معمول در اواخر سده ۱۹، روان­کاوی را برای حل تعارض­های پیشین برگزید. اما این درمان بهبود قابل توجهی در وضع بیماران وسواسی ایجاد نکرد. از اوایل قرن ۱۹ وسواس از حوزه مسائل روحانی و آیین­مندی­های مذهبی خارج شد و به حوزه پزشکی راه یافت. در سده بیستم میلادی و با پیدایش روانشناسی بالینی، تعریفی غیر آسیب شناختی- غیر مذهبی از وسواس ارائه شد. پیرژانه[۲] (۱۹۰۳) نخستین کسی بود که دیدگاهی روانشناختی درباره روان نژدی وسواسی-اجباری عرضه کرد او معتقد بود تمام بیماران وسواسی شخصیتی نابهنجار دارند که با اضطراب، نگرانی بیش از حد، فقدان انرژی و تردید همراه است. ژانه درمانی را برای آسیب های وسواسی توصیف کرد که با آنچه بعد ها با نام رفتار درمانی شکل گرفت هماهنگی داشت (توکلی و قاسم زاده، ۱۳۸۵). آستین[۳] (۲۰۰۲) اختلال وسواس را از جمله اختلالات اضطرابی می­داند که در ابتدا به واسطه تداوم افکار وسواسی مشخص می شود، افکار تکانه ها یا تصاویر ذهنی مزاحم برانگیزننده اضطراب که اداره زندگی فرد را به دست گرفته و برآن غالب می شوند. اختلال های اضطرابی گروهی از اختلالها را در بر می گیرد که در آن ها اضطراب یا نشانه ی اصلی اختلال است (اضطراب فراگیر، وحشتزدگی) یا اینکه وقتی شخصی تلاش دارد رفتار های غیر انطباقی معینی را کنترل کند (هراس، وسواس فکری-عملی) گرفتار آن می­شود(اتکینسون[۴] و همکاران، ۲۰۰۶؛ ترجمه براهنی و همکاران،۱۳۹۵: ۵۳۴).

۲-۱-۳-۲-شیوع وسواس

شیوع وسواس معمولاً تدریجی است و بیشتر در اوایل نوجوانی یا اوایل بزرگسالی و پس از یک رویداد استرس زا، مثل حاملگی، زایمان و مشکلات در روابط اجتماعی و شغلی ظاهر می­شود. حدود ۵/۲ درصد مردم در مرحله­ای از زندگی خود به وسواس دچار می­شوند. بنا بر گزارش DSM-IV نرخ شیوع وسواس در طی ۱۲ ماه در آمریکا ۲/۱ درصد و در سطح جهانی ۱/۱ درصد تا ۸/۱ درصد است (گنجی، ۱۳۹۲). زمانی تصور می­شد که وسواس نادر است. براساس آمار، این اختلال در هر کسی می­تواند ایجاد شود. حدود سه درصد افراد جامعه به بیماری وسواس مبتلا هستند. مرد، زن، کودک، سالمند و هر کس از هر طبقه اجتماعی یا نژادی می­تواند یکی از مبتلایان به این اختلال باشد. محتوای وسواس رابطه تنگاتنگی با فرهنگ دارد. در ایران آمار دقیقی در مورد مبتلایان وجود ندارد. اما براساس مطالعات محدودی که انجام شده است، به نظر می­رسد که در ایران، از هر صد نفر چهار تا پنج نفر به این اختلال مبتلا باشند. در ایران، این بیماری حدود پنج میلیون نفر را گرفتار کرده است. یعنی از هر ۵۰ نفر یک نفر مبتلا می باشد. شیوع وسواس در زن و مرد یکسان ولی در پسرها شایع تر از دختران است. البته میزان شیوع اختلال به چند دلیل کمتر از میزان واقعی آن برآورد می­شود. از جمله دلایل آن عبارتند از :

1. عموماً بیماران از پذیرش علائم وسواس در خود به عنوان بیماری خودداری می­کنند و آن را به حساب رعایت بهداشت و پرهیز از آلودگی، حفظ اصول ایمنی و رعایت موازین شرعی می­گذارند.
2. بیماران از مراجعه به درمانگر خودداری می­کنند.
3. بسیاری از افراد آگاهی و اطلاعی از وجود بیماری وسواس در نزدیکان و اطرافیان خود ندارند.
4. بیماران مبتلا به دلایل اینکه ممکن است مورد تمسخر دیگران قرار گیرند، علائم بیماری خود را مخفی می­کنند (استکتی و پیگت[۵]، ۲۰۰۶ ترجمه قاسم­زاده، ۱۳۹۱).

[۱] -Freud

[۲] – Pyrzhanh

[۳]. Stein

[۴] . Atkinson

[۵] . Steketee & Pigott