.:رویال آی تی:.

نظریه های عملکرد تحصیلی؛ مبانی نظری عملکرد تحصیلی (فصل دوم پایان نامه)

۲-۵٫ تعریف عملکرد تحصیلی

امروزه نظام تعلیم و تربیت هر جامعه زیربنای توسعه اجتماعی ـ اقتصادی، سیاسی و فرهنگی آن جامعه به­شمار می‌رود. بررسی عوامل پیشرفت جوامع پیشرفته نشان می­دهد که همه این کشورها از آموزش و پرورش توانمند، مؤثر و کارآمدی برخوردارند (طالب­زادگان، ۱۳۷۸).

در زمان‌های دور که حجم اطلاعات محدودتر بود، شیوة مورد استفاده به­راحتی می‌توانست از عهده‌ی به خاطر سپاری و پیوند اطلاعات با یکدیگر و بنای یافته­های جدید بر آید. ولی اکنون که حجم اطلاعات مرزهای محدود قبلی را درنوردیده است، روش­هاي سنتی مطالعه نمی­تواند در مورد اطلاعات انبوه فعلی کارساز باشد. عامل دیگری نیز در تغییر دادن روش سنتی مطالعه مهم به نظر می رسد، و آن انتظاری است که از یادگیرنده می­رود. قبلأ بر حفظ طوطی­وار مطالب در حافظه تأکید می‌شد، ولی اکنون از یادگیرنده انتظار می­رود که علاوه بر حفظ دانش، توان درک، فهم و کاربرد آن را نیز داشته باشد. به­عبارت دیگر، تأکید بر توانایی‌های بالاتر شناختی و راهبردهاي يادگيري، یکی دیگر از عوامل تغییر در روش مطالعه است (گلي ديزج، ۱۳۸۴).

۲-۵-۱٫ افت تحصیلی

در زبان فارسی، برای شکست تحصیلی بیشتر از کلمة افت تحصیلی^[۱] استفاده می‏شود. “کاربرد اصطلاح افت یا اتلاف، در آموزش و پرورش از زبان‏ اقتصاددانان گرفته شده است و آموزش و پرورش را به صنعتی تشبیه می‏کنند که بخشی از سرمایه و مواد اولیه‏ای را که باید به محصول نهایی تبدیل می‏شد، تلف نموده و نتیجة مطلوب و مورد انتظار را به بار نیاورده است. شاید این تشبیه چندان‏ خوشایند نباشد و اصطلاح قصور در تحصیل یا واماندگی از تحصیل مطلوب­تر باشد” (امین فر، ۱۳۶۵).

ورود به مدرسه نقطه آغازی برای حرکت مداوم در مسیر آموزش است، اما در بین راه عواملی موجب کند شدن حرکت دانش­آموزان در مسیر تحصیل یا ترک تحصیل آن­ها می­شود. این مسئله هر سال مقدار زیادی از منابع مالی انسانی را به هدر می­دهد و آثار مخرب و جبران ناپذیر در حیات فردی و اجتماعی فرد بر جای می­گذارد (سلسبیلی و قاسمی، ۱۳۸۴). افت تحصیلی نوعا فردی را در بر می­گیرد که مدرسه را ترک می­کند و با کلاس خود فارغ التحصیل نمی­شود. دوسک^[۲] می­گوید که استفاده از این تعاریف برای سنجش شکست تحصیلی است و چیزی را اندازه­گیری می­کند که بر گروهی از دانش­آموزان در یک دوره از زمان اتفاق می­افتد و مشخص می­کند که چه تعداد از کسانی که کلاس معینی را شروع کرده بودند، دچار افت شده­اند. این نرخ نشان دهنده نسبت دانش­آموزانی است که مدرسه را قبل از اتمام سال تحصیلی و بدون تمام کردن برنامه دبیرستان ترک می­کنند، اعم از اینکه سال بعد برگردند یا خیر. آژانس فرهنگی تگزاس^[۳] افت تحصیلی را این چنین تعریف می­کند: فردی که بدون عذر موجه غایب است و تا آخر سال به مدرسه باز نمی­گردد و یا کسی که سال تحصیلی را تمام می­کند اما نمی­تواند در سال تحصیلی آینده ثبت نام کند (سهرابی و جندقی، ۱۳۸۴). افت تحصیلی، کاهش عملکرد تحصیلی یا درسی دانش­آموزان از سطح رضایت بخش به سطح نامطلوب است (بیابانگرد، ۱۳۷۵).

سیر تحول تاریخی این پدیده نشان می­دهد که توجه به شکست تحصیلی و دلایل ایجاد کننده آن، سه مرحله را پشت سر گذاشته است. در شروع قرن بیست، علل شکست تحصیلی را عمدتا ناشی از عوامل فردی چون خصوصیات شخصی، کمبود ذهنی، اختلالات روحی و روانی می­دانستند. به مرور از میانه قرن بیستم، در کشورهای پیشرفته صنعتی، شکست تحصیلی پدیده­ای اجتماعی به­شمار آمد و کمبودهای اجتماعی- فرهنگی دلایل اصلی شکست تحصیلی شناخته شدند. در این دوران اعتقاد بر این بود که هدف مدرسه باید کاهش فاصله طبقات اجتماعی مختلف در میان دانش آموزان طبقات محرومی باشد که به علت شرایط خاص خانوادگی دچار کمبودهایی از نظر هوش اکتسابی و رشد کلامی و اجتماعی هستند. از اواخر سال­های ۱۹۶۰ و اوایل سال­های دهه ۱۹۷۰ علل شکست تحصیلی را بیشتر ناشی از عوامل مربوط به مدرسه می دانستند (بازرگان، ۱۳۷۹).

اگر نگاهي به تعاريف فقر بيندازيم درمي‌يابيم كه توافقي كلي بر تعريف خاصي از فقروجود ندارد. در تعريف سازمان برنامه و بودجه، فقر هنگامي در يك جامعه بروز مي‌يابدكه فرد يا افرادي از سطح رفاه معيني كه طبق معيارهاي آن جامعه تلقي مي‌شود برخوردار نباشند. بدين ترتيب ممكن است در كشور در حال توسعه، فقر به معني محروميت از امكانات تلقي شود كه صرفاً براي حيات ضرورت دارد، در حالي كه اين پديده در يك كشور پيشرفته به معناي محروميت نسبي از شرايط و امكانات يك زندگي معمولي خاص آن كشور باشد. در اینجا لازم است میان دو نوع فقر تمایز قائل شویم: “فقر نسبي که وضع نامناسب اقتصادي فرد را نسبت به افراد ديگر ارائه مي­کند، ممکن است خود نتيجه عوامل و متغيرهاي زيادي باشد ولي بدون شک عاملي براي افت تحصيل به حساب مي­آيد، زيرا که اين نوع فقر اختلافات طبقاتي ايجاد مي­کند که در نتيجه آن تفاوت­هايي در رشد و تکامل و تفکر، زبان، رفتار و نگرش افراد نسبت به کار و استراحت بروز مي­کند و علائق و انگيزه­هاي پيشرفت را تحت تاثير قرار مي­دهد و همه اين عوامل براي پيشرفت تحصيلي افراد و يا عدم آن اهميت حياتي دارند (امين­فر، ۱۳۶۷).

[۱] . School Dropout

[۲] . Dusek

[۳] . The Texas Education Agency

فهرست

۲-۵٫ تعریف عملکرد تحصیلی

۲-۵-۱٫ افت تحصیلی

۲-۵-۲٫ فقر فرهنگی در تحصیل

۲-۵-۳٫ عوامل تأثیرگذار بر عملکرد تحصیلی

۲-۶٫ پیشینة داخلی و خارجی

منابع :