پایان نامه حکمت نکوهش انسان در قرآن

چکیده

قرآن  شامل کامل ترین برنامه زندگی انسان است،بهترین و مناسب ترین احکام را در همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی برای نیل به سعادت دنیوی و اخروی به بشریت عرضه نموده است. حال در مسیر تربیتی اخلاقی انسان علم به صفات نکوهش شده انسان در قرآن از اهمیت زیادی برخوردار است. با شناخت این صفات و پی بردن به عواقب نافرجام و سوء آن ها،کشش و گرایش به آنها پیدا نمی کند.تحقیق حاضر به هدف بررسی حکمت نکوهش انسان در قرآن به شیوه کتابخانه ای و به روش توصیفی تدوین شده است. از جمله دستاوردهای مهم این پژوهش عبارتنداز: از جمله دستاوردهای مهم تحقیق، هدفمند بودن خلقت انسان است. وجود صفات و استعدادهای خود و بد در انسان که شناخت هر کدام می تواند باعث رشد و کمال او شود. با به کارگیری استعدادهای منفی است که مورد نکوهش قرار می گیرد. از جمله موارد نکوهش می توان به کبر، حریص بودن، بخیل و… اشاره کرد. و این نکوهش ها متوجه همه انسان هاست، نه فقد عده ای فاعل؛ مثلاً فاسقان، یا کافران، یا منافقان. و نکوهش او اعلام خطر است که وارد محدوده این صفات رذیله نشود. و گوشزدی است تا از مسیر اصلی خارج نشود. و باید این صفات را بشناسد و با بهره گیری از قوه تشخیص در شناسایی راه صحیح کسب فضائل بکوشد و با تقوای الهی به خداوند متعال نزدیک شده و از رذیلتها دوری کند. و از این منظر به تزکیه و هدایت دست یابد.

کلیدواژه ها: حکمت، نکوهش، انسان، قرآن.

فهرست مطالب

مقدمه۱

فصل اول (کلیات)

۱-۱ تعریف و تبیین موضوع۳

۱-۲ اهمیت وضرورت تحقیق۳

۱-۳ اهداف و فواید تحقیق۴

۱-۳-۱ هدف کلی۴

۲-۳-۱ اهداف جزیی۴

۱-۴ پیشینه موضوع تحقیق۴

۱-۵ سوالات۴

۱-۵-۱ سوال اصلی.. ۴

۲-۵-۱ سوالات فرعی.. ۵

۱-۶ فرضیه تحقیق۵

۱-۷ پیش فرض های تحقیق۵

۱-۸ روش تحقیق۵

۱-۹ مفاهیم ومتغیرها۶

۱-۱۰ ساختار تحقیق۶

فصل دوم

۱-۲ مقدمه. ۹

۲-۲هدف اصلی۱۰

۱-۲-۲ رسیدن به کمال. ۱۰

۲-۳ اهداف فرعی۱۱

۱-۳-۲ عبادت… ۱۱

۲-۳-۲ امتحان. ۱۳

۳-۳-۲ خلافت و جانشینی.. ۱۵

۴-۳-۲ تفکر. ۱۷

۵-۳-۲ دعوت به اخلاص…. ۱۸

۶-۳-۲ داشتن تقوا ۲۰

۷-۳-۲ یاد کردن خداوند. ۲۲

۸-۳-۲ شکرگزار بودن. ۲۴

۹-۳-۲ حضور قلب در عبادت… ۲۵

۱۰-۳-۲ خوف از حق تعالی.. ۲۷

۲-۳-۱۲ دوری از رذایل(کبر)۳۰

۱۳-۳-۲ دوری از فسادهای اخلاقی.. ۳۳

فصل سوم

۳-۱ ویژگی های وجودی۳۷

۱-۱-۳ ضعیف با توانایی محدود. ۳۷

۱-۱-۱-۳ اراده. ۳۸

۲-۱-۱-۳ ضعف اراده و تقویت آن. ۳۹

۲-۱-۳ کم صبر و عجول. ۴۱

۳-۲ ویژگی های معرفتی۴۳

۱-۲-۳ متعصب و لجوج.. ۴۳

۲-۲-۳ معنای عصبیت… ۴۴

۳-۲-۳ نکوهش عصبت… ۴۵

۴-۲-۳ عوامل عصبیت… ۴۶

۵-۲-۳ راه های درمان عصبیت… ۴۸

۶-۲-۳ عدم تعقل و خردورزی.. ۴۹

۷-۲-۳ اهمیت دانش…. ۵۰

۸-۲-۳ آثار تعقل و تفکر. ۵۲

۹-۲-۳ آثار جهل و بی خردی.. ۵۳

۱۰-۲-۳ انجام دادن کارها از روی جهل(غفلت) ۵۴

۳-۳ ویژگی های توصیفی۵۹

۱-۳-۳ کبر. ۵۹

۱-۱-۳-۳ نکوهش کبر. ۶۱

۲-۱-۳-۳ عوامل کبر. ۶۲

۳-۱-۳-۳ مراتب کبر. ۶۳

۴-۱-۳-۳ درمان کبر. ۶۴

۲-۳-۳ ریا ۶۵

۱-۲-۳-۳ فرق ریا و سمعه. ۶۷

۲-۲-۳-۳ نکوهش ریا ۶۷

۳-۲-۳-۳ اسباب ریا ۶۸

۴-۲-۳-۳ درمان ریا ۶۹

۳-۳-۳ ناسپاسی.. ۷۰

۱-۳-۳-۳ واژه کفر در قرآن. ۷۲

۲-۳-۳-۳ عوامل کفران نعمت… ۷۲

۳-۳-۳-۳ عواقب کفران نعمت… ۷۳

۴-۳-۳-۳ راه درمان. ۷۵

۴-۳-۳ بخیل بودن. ۷۶

۵-۳-۳ غضب کردن. ۷۸

۱-۵-۳-۳ انواع غضب… ۸۰

۲-۵-۳-۳ نکوهش غضب… ۸۰

۳-۵-۳-۳ عوامل غضب… ۸۰

۴-۵-۳-۳ راه های کنترل خشم.. ۸۱

۶-۳-۳ شکم بارگی.. ۸۳

۱-۶-۳-۳ آثارشکم بارگی.. ۸۵

۲-۶-۳-۳راه های درمان. ۸۶

خاتمه۹۰

نتیجه.۹۱

پیشنهادات۹۲

منابع۹۴

مقدمه

انسان موجودی است که با هدف های بسیار خلق شده است. به باکارگیری بعضی از اهداف، به هدف اصلی و مهم می رسد.وجود صفات مثبت و منفی در انسان که شناخت آنها موجب سعادت و رشد وتعالی انسان می گردد و می تواند صفات منفی را در مسیر صفات مثبت به کارگیرد وجود رشد ناصحیح آنها را بگیرد.صفات نکوهش شدۀ انسان که خود در دسته بندی های جداگانه ای جای دارند،می توان به حریص بودن، بخیل،ناسپاسی، ریا،جاهل بودن و… هستند.انسان با استفاده از قوۀ تشخیص و عقل که خداوند در وجودش نهاده است. این ویژگی ها را بشناسد و در مسیر تکامل و پیشرفت خود به کار گیرد. اینکه انسان مورد نکوهش و سرزنش قرار می گیرد از آن جهت است که ویژگی ها را در مسیر ناصحیح و خارج از حد اعتدال به کار می گیرد. پس انسان دارای کمالات، ضعف هایی هم دارد که اگر برطرف نشود و تقویت نگردد،باعث می شوند انسان در ورطۀ سقوط و هلاکت قرار گیرد.

خداوند که مالک و آفریننده انسان است، می خواهد او پرورش و تزکیه یابد و با قرار دادن راه هایی در پیش روی او، مسیر هدایت را بر او هموار ساخته است. قرآن شامل برنامه جامع و کامل برای زندگی انسان است. در قرآن آیات بسیاری ناظر به انسان و ویژگی های او است، و می خواهد با شناخت این ویژگی ها و صفات مسیر کمال را بپیماید و صفات مثبت خویش تقویت کند و صفات منفی را به سوی مثبت شدن هدایت کند. حال این سؤال مطرح است،چرا انسان با دانستن مسیر هدایت موردنکوهش و سرزنش قرار می گیرد؟ حکمت این نکوهش ها چیست؟

نوشته حاضر در صدد پاسخ به این سؤال است. شامل سه فصل می باشد فصل اول  با عنوان کلیات که طرح نامه موضوع را مورد بررسی قرار می دهد و فصل دوم با عنوان هدف از آفرینش انسان ؛ ابعاد وجودی انسان و اهداف خلقت وی را مورد بررسی قرار می دهد و فصل سوم با عنوان رموز و دلایل نکوهش انسان در قرآن است که به بررسی حکمت نکوهش انسان بر اساس آیات قرآن ودسته بندی آیات قرآن طبق موارد نکوهش می پردازد.

تعریف و تبیین موضوع

انسان موجودی کمال طلب است و با طی کردن مسیرکمال است که به سعادت و قرب الهی می رسد، برای طی کردن مسیر کمال واقعی و حقیقی خود را بشناسد که در پرتو خودشناسی به خداشناسی می رسد در واقع انسان تا خودش را نشناسد خدا را نمی شناسد. و اینکه برای خودشناسی لازم است تمامی ابعاد وجودی خود را چه خوب چه بد بشناسند تا خوبها را مضاعف کند و بدیها را کنار بگذارد و یکی از منابع و بلکه بهترین آنها در موضوع انسان شناسی قرآن است. آیات قرآن در زمینه های مختلفی از وجود انسان را مورد بررسی قرار داده اند. بعضی از آیات از ستایش سخن گفته اند و بعضی از آیات از نکوهش سخن گفته اند که بحث در مورد همین آیات نکوهشگر است که چرا انسانی که مورد تکریم خداوند و مسجود فرشتگان قرار گرفته است. حال مورد سرزنش و نکوهش قرار می گیرد. قرآن که همه ابعاد انسان را مورد بررسی قرار داده است. اما تحقیق حاضر در صدد است حکمت نکوهش انسان از منظر قرآن را مورد بررسی قرار دهد.

اهمیت وضرورت تحقیق

با توجه به اینکه روحیۀ خودشناسی  و در پی آن خداشناسی در جامعۀ امروزی کمرنگ شده است و انسان تا خود را نشناسد خدا را نمی شناسد و تا وقتی خدا را نشناسد هدف اصلی که برای آن خلق شده را نمی شناسد و با نداشتن شناخت کافی از هدف، قدم در مسیر آن نمی گذارد و این باعث می شود که راه کمال را طی نکند و انحراف به راهی غیر سعادت می یابد و با توجه به همۀ اینها ضرورت ایجاب کرد تا تحقیقی در زمینه حکمت نکوهش انسان نوشته شود.

۱۰۶ صفحه Word

شما هم اکنون با داشتن رمز دوم کارت عابر خود و پرداخت اینترنتی می توانید بلافاصله پس از پرداخت این فایل را دریافت کنید و مطالعه این محصول با ارزش را شروع کنید .