.:رویال آی تی:.

مقاله حضرت مهدی عج در آیات قرآن

چکیده

در قرآن، آیات بسیارى وجود دارد كه به شهادت روایات مستند و معتبر، درباره حضرت مهدى(علیه السلام) و قیام جهانى او نازل گردیده است. «قرآن کریم» و «سنت نبوی» دو شجرة طوبای برآمده از یک ریشه مبارک اند و هر دو متعلق به یک قانون گذارد. بی تردید قرآن مجید، اعتقاد مسلمانان به ایدة ظهور مهدی(ع) را که از رسول اکرم(ص) متواتر بوده، با مجموعه ای از آیات شریفه تأیید کرده است؛ آیاتی که بسیاری از مفسران آنها را بر امام مهدی(ع) تطبیق کرده اند که ظهورش در آخرالزمان نوید داده شده است. هرگاه مطلبی از پیامبر(ص) متواتر گردد، ناگزیر باید پذیرفت که قرآن حکیم آن را یک سره مسکوت نگذارده است، هر چند عقول ما به سادگی آن را در نیابد؛ زیرا خداوند متعال در وصف قرآن می فرماید:«و نزّلنا علیک الکتاب تبیانا لکل شیء»و این کتاب را که روشنگر هر چیزی است بر تو نازل کردیم.بنابراین استخراج این عقیده از آیات مبارکه بر عهدة کسی است که حقایق قرآنی را با فهمی در خور آن، درک کند و تردیدی نیست که بنا بر نص حدیث شریف ثقلین که نزد همة مسلمانان متواتر است، «اهل البیت(ع)» همتا و کفو قرآنند. از این رو، باید آیاتی را که ایشان بر ظهور مهدی(ع) حمل کرد ه اند، دلیل قرآنی ایدة مهدویت به شمار آوریم. در این زمینه احادیث فراوانی از حضرات ائمه(ع) نقل شده است که در آنها آیات بسیاری بر حضرت مهدی(ع) و موضوع های مرتبط با آن حضرت تطبیق شده است.

مقدمه

آيات ابتدائى سوره «قصص»، بيان گر يك قانون كلى است، براى همه اعصار و قرون، و همه اقوام و جمعيت ها. در آيات فوق مى خوانيم: «ما اراده داريم كه بر مستضعفان منت بگذاريم، و آنها را پيشوايان و وارثان حكومت روى زمين قرار دهيم».اين، بشارتى است در زمينه پيروزى حق بر باطل و ايمان بر كفر.اين، بشارتى است براى همه انسان هاى آزاده و خواهان حكومت عدل و داد، و برچيده شدن بساط ظلم و جور.نمونه اى از تحقق اين مشيت الهى، حكومت بنى اسرائيل و زوال حكومت فرعونيان بود.و نمونه كاملترش حكومت پيامبر اسلام(ص) و يارانش بعد از ظهور اسلام بود، حكومت پا برهنه ها و تهى دستان با ايمان و مظلومان پاك دل، كه پيوسته از سوى فراعنه زمان خود، مورد تحقير و استهزاء بودند، و تحت فشار و ظلم و ستم قرار داشتند.سرانجام، خدا به دست همين گروه، دروازه قصرهاى كسراها و قيصرها را گشود، و آنها را از تخت قدرت به زير آورد، و بينى مستكبران را به خاك ماليد.و نمونه «گسترده تر» آن، ظهور حكومت حق و عدالت، در تمام كره زمين به وسيله حضرت «مهدى»(ع) است.اين آيات، از جمله آياتى است كه به روشنى بشارت ظهور چنين حكومتى را مى دهد، لذا در روايات اسلامى مى خوانيم كه، ائمه اهل بيت(عليهم السلام) در تفسير اين آيه، اشاره به اين ظهور بزرگ كرده اند.در «نهج البلاغه» از على(ع) چنين آمده است: لَتَعْطِفَنَّ الدُّنْيَا عَلَيْنَا بَعْدَ شِمَاسِهَا عَطْفَ الضَّرُوسِ عَلَى وَلَدِهَا وَ تَلَا عَقِيبَ ذَلِكَ وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ: «دنيا پس از چموشى و سركشى ـ همچون شترى كه از دادن شير به دوشنده اش خوددارى مى كند، و براى بچه اش نگه مى دارد ـ به ما روى مى آورد… سپس آيه «وَ نُرِيْدُ اَنْ نَمُنَّ» را تلاوت فرمود».و در حديث ديگرى از همان امام بزرگوار(ع) مى خوانيم كه در تفسير آيه فوق فرمود:هُمْ آلُ مُحمّد(ص) يَبْعَثُ اللّه مَهْدِيَّهُمْ بَعْدَ جَهْدِهِمْ، فَيُعِزُّهُمْ وَ يُذِلُّ عَدُوَّهُمْ: «اين گروه، آل محمّد(ص) هستند، خداوند مهدى آنها را بعد از زحمت و فشارى كه بر آنان وارد مى شود برمى انگيزد و به آنها عزت مى دهد و دشمنانشان را ذليل و خوار مى كند».و در حديثى از امام سجاد(ع)مى خوانيم: وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ بَشِيْراً وَ نَذِيْراً، اِنَّ الاَبْرارَ مِنّا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ شِيْعَتَهُمْ بِمَنْزِلَةِ مُوسى وَ شِيْعَتِهِ، وَ اِنَّ عَدُوَّنا وَ اَشْياعَهُمْ بِمَنْزِلَةِ فِرْعَوْنَ وَ اَشْياعِهِ: «سوگند به كسى كه محمّد(ص) را به حق بشارت دهنده و بيم دهنده قرار داد، كه نيكان از ما اهل بيت و پيروان آنها، به منزله موسى و پيروان او هستند، و دشمنان ما و پيروان آنها به منزله فرعون و پيروان او مى باشند» (سرانجام ما پيروز مى شويم و آنها نابود مى شوند و حكومتِ حق و عدالت از آن ما خواهد بود).البته حكومت جهانى مهدى(ع) در آخر كار، هرگز مانع از حكومت هاى اسلامى در مقياس هاى محدودتر پيش از آن، از طرف مستضعفان بر ضد مستكبران، نخواهد بود، و هر زمان شرائط آن را فراهم سازند، وعده حتمى و مشيت الهى درباره آنها تحقق خواهد يافت، و اين پيروزى نصيبشان مى شود.( تفسير نمونه، جلد ۱۶، صفحه ۲۹).

 امام زمان (عج) و قرآن

با دیدن عنوان فوق در ذهن هر انسانی که کمترین آگاهی نسبت به متون دینی خصوصاً قرآن داشته باشد دو سئوال مطرح می گردد؛آیا اساساً نامی از امام زمان (عج) در قرآن آمده است؟ و یا آياتي در قرآن هست كه اشاره مستقيم به امام زمان(عج) داشته باشد؟

نام امام زمان (عج) در قرآن

شاید شما هم تا به حال به این مسئله فکر کرده باشید که با وجود اهمیتی که مسئله مهدویت و منجی آخرالزمان یعنی امام زمان (عج) در دین اسلام دارد، آیا اساساً نامی از آن حضرت در قرآن آمده است؟ در پاسخ به این سوال باید دو مطلب زیر را مورد توجه قرار دهیم.

الف) شیوه قرآن

قرآن کریم کتاب هدایت است و در این امر هدایت ممکن است در مورد یک مطلب به ظاهر ساده، توضیح مفصلی بدهد، اما درباره مسئله مهمی مانند نماز، جز چند آیه مختصر، هیچ نامی نبرد. اما این مسئله دلیل بر بی اهمیتی آن مطلب یا اهمیت فوق العاده مسئله ای دیگر نیست. پس نام نبردن از امام مهدی (عج) همانند نام نبردن از سایر امامان معصوم (ع)، به هیچ وجه دلیل بر بی اهمیتی اصل امامت و جایگاه امامان ما نیست.

ب) نام یا آرمان

نام امام زمان (عج) به صراحت در قرآن نیامده، اما حقیقت مهدویت و نجات نهایی بشر از دست ظالمان و زورگویان عالم و برقراری حکومت عدل جهانی که آرمان نهایی آن حضرت است، مسئله ای است که به صراحت در قرآن کریم به آن اشاره شده است.خداوند متعال در قرآن می فرماید :«همانا در زبور بعد از ذکر (تورات) نوشتیم که: بندگان شایسته ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد».( سوره انبیا، آیه ۱۰۵)یا در جای دیگری می فرماید :«ما می خواهیم بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم»( سوره قصص، آیه۷)با دقت در این آیات و مانند آن ها، به روشنی در می یابیم که قرآن به صراحت از نجات بشر در آخر الزمان و برقراری حقیقت و عدالت خبر داده است و این چیزی جز همان حقیقت قیام منجی آخر الزمان، حضرت مهدی (عج) نیست.قرآن كریم برای معرفی شخصیتهای الهی از سه راه معرفی با اسم «یاد کن در این کتاب، مریم را».( سوره مریم، آیه ۱۶٫)معرفی با عدد «و از بنی اسراییل دوازده سرپرست برانگیختیم »( سوره مائده، آیه ۱۲)و گاهی نیز معرفی با صفت وارد می شود.اگر نام حضرت مهدی (ع) در قرآن نیست، ولی صفات و خصوصیات حكومت او در قرآن وارد شده است. دلایل ذکر صفات حضرت مهدی (عج) به جای نام بردن صریح ایشان در قرآن کریم از این قرار است:

تحقق گسترش همه جانبه اسلام در جهان

آیاتی از کلام الله مجید از انتشار و گسترش اسلام در سطح جهانی نوید می دهد ، مانند : «لِيُظْهِرَهُ عَلىَ الدِّينِ كلُِّهِ…»؛ (سوره مبارکه صف،آیه۶)«تا آن را بر همه ادیان پیروز سازد» مفسران گویند: مضمون این آیه را كه پیشگویی از گسترش فراگیر و همه جانبه اسلام در سطح جهان است، هنوز تحقق نپذیرفته است.اگر قرآن کریم نام اصلی امام زمان (ع) می برد، كینه های دیرینه بدر و احد و حنین بار دیگر زنده می شد؛ اما نام بردن از گذشتگان، مانند لقمان و ذی القرنین، قابل قیاس با افراد آینده نیست و درباره گذشتگان، حسد ها و كینه ها تحریك نمی گردد.

فهرست

چکیده

مقدمه

امام زمان (عج) و قرآن

نام امام زمان (عج) در قرآن

الف) شیوه قرآن

ب) نام یا آرمان

تحقق گسترش همه جانبه اسلام در جهان

برانگیخته نشدن کینه بدخواهان

عدم ایجاد زمینه سوء استفاده شیّادان

عدم ایجاد زمینه تحریف قرآن

آزمون مسلمانان در عصر غیبت

حضرت مهدی (عج) در آیات قرآن

انقلاب حضرت مهدی و دگرگونی روابط اجتماعی            

ویژگیهای یاران حضرت مهدی(ع) از نگاه قرآن

نکاتی پیرامون ۳۱۳ یار مخصوص حضرت مهدی(عج)

۲-ویژگیهای مخصوص یاران خالص یعنی ۳۱۳ نفر از دیدگاه روایات:

آيا آياتي در قرآن هست كه اشاره مستقيم به امام زمان(عج) دارد؟

۱ ـ آياتي كه ضرورت وجود حجت الهي را در زمين بيان مي كنند.:

۲ ـ آياتي كه بشارت به حكومت صالحان و مومنان بر روي زمين مي دهد:

سیمای حضرت مهدی در پرتو قرآن و روایات

وارثان خدا بر روی زمین:

حکومت صالحان در زمین:

حکومت جهانی مستضعفان:

آیه ظهور حق:

ذخیره ی الهی:

مستضعفان وارثان زمین:

مضطر کیست؟:

منظور از فجر، لیالٍ عشر، شفع و وتر چیست؟

مراد از روز در آیهی والنهار اذا تجلّی چیست؟:

روشن کنندهی زمین:

نتیجه

پیشنهاد

منابع ومأخذ