سلام دوست عزیز وارد حساب کاربری خود شوید
ریسک عبارت است از حادثه اي که در آن احتمال رخداد حوادث معلوم باشد .بنابراین هرجا امکان بروز حوادث غیر مترقبه وجود داشته باشد ، ریسک وجود دارد و از آنجا که درپروژه ها عنصر عدم اطمینان و عوامل ناشناخته وجود دارد پروژه ها بصورت طبیعی با ریسکهاي متنوعی مواجه اند .
تعاريف مختلفي از ريسك ارائه شده است كه میتوان از مهمترین آن به موارد ذيل اشاره نمود:
۱- اتفاق افتادن احتمالات واقعه اي نامطلوب
۲- رويدادي كه با احتمال شناخته شده اي روي میدهد.
۳- امكان حادث شدن واقعهاي نامعين از پيش برنامهريزي نشده كه ماهيتي منفي در آن نهفته بر حسب احتمال وقوع آن واقعه و شدت عوارض و پيامدهاي آن واقعه
۴- انحراف از پيشامدهاي معين در يك دوره و موقعيت معين
مدیریت ریسک یکی از بخشهای اصلی و جدانشدنی حرفه مهندسی میباشد. مدیریت ریسک، فرآیندي سیستماتیک جهت تعریف، تحلیل و پاسخگویی ریسک سیستمها میباشد. وظیفه مدیریت ریسک افزایش احتمالات دوره تکرار رخدادهاي مطلوب و کاهش احتمال وقوع رخدادهاي نامطلوب و کاهش شدت اثرات منفی وقایع نامطلوب میباشد. این فرآیند را میتوان یک فرآیند تصمیمگیری جهت انتخاب و اجراي با صرفهترین تکنیکها و اقدامات در رویارویی با ریسکهای مختلف سیستم جهت به حداقل رساندن آن ریسک در سیستم دانست. مدیریت ریسک درباره اجتناب، کاهش، انتقال و پذیرش عواقب منفی حوادث و بهره جستن از فرصتهای احتمالی سخن میگوید. دلایلی را که معمولاً براي بکارگیري مدیریت ریسک برمی شمارند عبارتاند از:
حداقل رساندن بحرانها
حداقل رساندن مسائل غیرمنتظره و مشکلات
افزایش میزان موفقیت و یا کاهش شکستها
انجام هزینهها و برنامه زمانی کار مطابق برآوردها و پیش بینیها
نگرش سنتي به ريسك يك نگرش منفي است كه نماينده خسارت، خطر و اثرات منفي است. كرزنر ريسك را اندازه گيري احتمال و مقدار نرسيدن به اهداف ازقبل تعيين شده پروژه میداند و به طور عمومي ريسك برابر نداشتن دانش از يك واقعه در آينده است. به طور معمول اتفاقات، مربوط به رخد ادهاي خوشايند و خوبي كه فرصت ناميده میشوند و اتفاقات ناخوشايندي است كه ریسکها ناميده میشوند]۱۵[.
انجمن استاندارد مديريت پروژه آمريكا ريسك را يك اتفاق با شرايط داراي عدم قطعیت میداند كه اگر اتفاق بيفتد تأثیر مثبت يا منفي بر اهداف پروژه دارد. ريسك پروژه شامل تمهيدات براي اهداف پروژه وهم فرصتها براي ارتقا اين اهداف ميباشد.
بنابراين اگر تنها يك پيشامد ممكن مورد نظر باشد، انحراف و درنتيجه ريسك صفر است و اگر پيشامدهاي محتمل زياد باشد ريسك صفر نيست. هرچه تعداد پيشامدهايي كه ممكن است (با هر احتمالي) رخ دهند بيشتر باشد و توزيع احتمال پراكندگي بيشتري داشته باشد، احتمال انحراف از پيشامد خاص و مورد نظر بيشتر و درنتيجه ريسك نيز بيشتر است. درحاليكه عدم اطمينان مربوط به رويدادي است كه احتمال وقوع و تأثیر آن دقیقاً مشخص نيست و شناخت كمي از آن داريم. درنتيجه هر عدم قطعيتي میتواند منجر به تعدادي فرصت يا تعدادي ريسك گردد. عدم قطعيت يك نقطه احتمالي است. يعني نقطه اي است كه در آنجا با دادههای قطعي رويارو نيستيم. حال اين نقطه ترديد پذير میتواند نتايج مثبت (فرصت) يا منفي (ضرر) داشته باشد ]۱۴[.
با توجه به شكل ۲-۲ میتوان دريافت كه بسياري از ریسکهای هر پروژه ناشي از ناآگاهي و عملكرد خود اعضاست و با تجربه و آگاهي بيشتر میتوان مديريت ريسك را به خوبي انجام داد. هر چقدر پيچيدگي پروژه بيشتر باشد، مديريت ريسك آن نيز سختتر و با علم و تكنيك بهتري بايد انجام گيرد.
از طرفي مفهوم تعادل بين ريسك و بازده، جز لاينفك تئوري مديريت مالي است. كليه تصميمات مالي متضمن نوعي تعادل بين ريسك و بازده میباشد هرچه ريسك يك تصميم مالي بيشتر باشد، بازده بيشتري مورد انتظار است. ارزيابي مناسب و ايجاد تعادل بين انواع مختلف ريسك و بازده، بخشي از برنامهريزي صحيح حداكثر كردن ثروت سهامداران میباشد]۱۶ [.
۲-۳- مدیریت ریسک ۱۶
۲-۳-۱- مفهوم ریسک ۱۶
۲-۳-۲- تعریف مدیریت ریسک ۱۷
۲-۳-۳- ماهيت ريسك و عدم قطعيت ۱۷
۲-۳-۴- انواع ريسك ۱۹
۲-۳-۵- سنجش ريسك ۲۴
۲-۴- مديريت ريسك و برنامهی كاری آن ۲۴
۲-۴-۱- برنامهريزي مديريت ريسك ۲۷
۲-۴-۲- شناسايي ريسك ۲۹
۲-۴-۳- آناليز كيفي ريسك ۳۴
۲-۴-۴- آناليز كمي ريسك ۳۷
۲-۴-۵- پاسخ به ريسك ۳۸
۲-۴-۵-۱- ابزارهاي كنترل و تأمین مالي ريسك ۳۹
۲-۴-۵-۲- هدف استفاده از ابزارهاي كنترل ريسك ۳۹
۲-۴-۵-۳- انواع نگهداري ريسك ۴۲
۲-۴-۶- پيگيري و كنترل ريسك ۴۳
۲-۵- تلفيق دو تكنيك ابزاري براي پيشرفت يا منع آن؟ ۴۴
۲-۶- الزام به کارگيري ابزار تلفيق ۴۶
۲-۶-۱- اصول نگرش تلفيقي ۴۷
۲-۶-۲- برآوردهاي كمي و كيفي ۴۸
۲-۶-۳- پيگيري وارزيابي ۴۹
۲-۶-۴- منافع تلفيق ارزش و ريسك ۴۹
۲-۶-۵- اين تكنيك براي كدام افراد و چه زماني به كار گرفته میشود؟ ۵۰
۲-۶-۶- تلفيق ارزش و ريسك در فراِيندهاي پروژه: ۵۱
۲-۶-۷- فازهاي پروژه روش تلفيق: ۵۲
۲-۶-۸- ویژگیهای مدیریت ریسک ۵۵
۲-۶-۹-گامهای مديريت ريسك ۵۵
۲-۶-۱۰- مقایسه دو روش بصورت جدول ۵۸
۲-۷- مطالعات خارجی ۵۹
۲-۸- مطالعات داخلی ۶۰
۲-۹- جمع بندی و نتیجه گیری ۶۱
]۱[ شایسته، میثم و رویا، صبا، حمیدرضا (۱۳۹۳)، مقاله کاهش هزینهها و بهبود انجام پروژه با بکارگیری تلفیق مهندسی ارزش و ریسک (مطالعه موردی: در پروژههای اجرایی سازمان نوسازی مدارس).
]۲[ موسوی، سیدمحمدحسین، عالم تبریز، اکبر، (۱۳۹۳)، مقاله ارزیابی مدیریت ریسک پروژه با رویکرد مهندسی ارزش در پروژههای عمرانی شهری (مطالعه موردی: پروژه خط هفت متروی تهران).
]۸[ نظری، احد و قوامی فر، کامران، (۱۳۸۵)، «مطالعات امکانسنجی پروژهها با رویکرد کاربرد تلفیقی مدیریت ریسک و مهندسی ارزش»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس بینالمللی مدیریت پروژه. تهران.
]۹[ میرمحمدصادقی، علیرضا و دیگران، (۱۳۸۸)، «ارائه مدل تلفیقی مهندسی ارزش و مدیریت ریسک در پروژههای بزرگ عمرانی»، مجموعه مقالات اولین کنفرانس مهندسی و مدیریت ساخت، تهران.
]۱۰[ میرمحمد صادقی، علیرضا، توکلی دارانی، محمودرضا، (۱۳۸۷)، «تحلیل ضرورت و بررسی تکامل مدلهای تلفیقی مدیریت ریسک و مهندسی ارزش»، مجموعه مقالات سومین کنفرانس ملی مهندسی ارزش، تهران.
]۱۱[ شمسایی، ابوالفضل، رزم آرا، پریسا، (۱۳۸۸)، کاهش ریسک پروژههای سدسازی با استفاده از تلفیق تفکر مدیریت ریسک و مهندسی ارزش، دومین همایش ملی سدسازی، زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان، http://www.civilica.com/Paper-AZUCDAM02-AZUCDAM02_091.html
]۱۲[ تهرانی، رضا، (۱۳۸۷)، « مدل تلفیق ارزش و ریسک در فاز ساخت پروژههای عمرانی»، مجموعه مقاالت سومین کنفرانس ملی مهندسی ارزش، تهران.
]۱۳[ پاکدل، محمد، واحدی، خداداد، خسروی، فریدون، (۱۳۹۳)، «تلفیق مهندسی ارزش و مدیریت ریسک در اجرای پروژههای عمرانی».
]۱۴[ عبدالمحمدی، رسول، جعفری، سهیل، (۱۳۸۳)، «سیستم اجرایی مدیریت ریسک بر مبنای استاندارد PMBOK 2000».
]۱۶[ مدرس، احمد،عبداله زاده، فرهاد، مديريت مالی، چاپ و نشر بازرگانی، تهران ۱۳۸۲.
]۱۷[ سي.آرتور ويليلمز،جي. آر ريچارد دام هينز، داور ونوس و حجت الله گودرزي،مديريت ريسک، ۱۳۸۲.
]۱۸[ جبل عاملی،سعيد ،قوامی فر،کامران،عبايی ،مزدک، جايگاه مهندسی ارزش درمديريت پروژه،انتشارات سازمان مديريت وبرنامه ريزی کشور، ۱۳۸۳.
]۲۰[ صبحيه، محمدحسن، سمينار آموزشي مديريت ريسک پروژه ، موسسه تحقيقات و آموزش مديريت، تهران ۱۳۸۴.
]۲۱[ الادپوش، حميد، مفاهيم وکليات دانش مديريت پروژه، انتشارات حامی ،تهران، ۱۳۷۷ .
]۲۲[ کريميان، فواد، بابايی، نيما، پروژه مديريت ريسک، دانشکده هنرهای زيبا دانشگاه تهران، ۱۳۸۳.
]۲۳[ عرب،داودرضا،ارتقای اثربخشی مطالعات مهندسی ارزش با استفاده از مديريت ريسک،دومين کنفرانس ملی مهندسی ارزش، تهران، آذرماه ۱۳۸۴.
]۲۴[ قوامی فر ،کامران، راهکارهای اجرايي مهندسی ارزش درپروژه های عمرانی ،پايان نامه کارشناسی ارشد مهندسی مديريت و ساخت،گروه عمران دانشکده فنی دانشگاه تهران، ۱۳۸۱.
]۲۵[ مطهری، سعيد، بررسی کاربرد مهندسی ارزش در فاز ساخت سد خاکی گلبلاغ، پايان نامه کارشناسی ارشد مديريت پروژه و ساخت، دانشکده هنر دانشگاه تربيت مدرس، تهران، ۱۳۸۰.
]۲۸[ جبل عاملی، محمد سعید ، قوامی فر، کامران و عبایی، مزدک ،جایگاه مهندسی ارزش در مدیریت پروژه ، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ، ۱۳۸۱٫
[۳] Phillips, M. (1995) “Challenging the Project Management Paradigm- Integrating Strategic Value with Project Development Execution”, SAVE International Conference proceeding.
[۴] Kirk, D.Q. (1995) “The Integration of Value Management and Risk Management”, SAVE International Conference proceeding.
[۵] Thompson, Michael (2004) “Value Solution – A Path to Sustain Infrastructure Incorporating Risk into Value Engineering“, CSVA Conference, Toronto.217-237.
[۶] Weatherhead, M.and Owen, K.and Hall, C. (2015) Integrating Value and Risk in Construction, CIRIA Publication, London.
[۷] Dallas, M.F. (2116) Value and Risk Management:A Guide to Best Practice (۵th edn), Blackwell Publishing, New York.
[۱۵] Kerzner,Harold,Project Management: a System Approah to Planning,Scheduling and Controlling,Wiley,2003.
[۱۹] Kerzner,Harold,Advanced ProjectManagement :Best Practices On Implementation,2004.
[۲۶] Kufman, j.j ” Value Improving Concept “, www.valuemanagement.com/improv.html Accessed April 18 , 2004.
[۲۷] Beardsall, Dick, “ Value, Risk, and Uncertainty”, the Institute of Value Management 2003, Accessed April 18, 2004 .
