.:رویال آی تی:.

مبانی نظری کار گروهی

۲-۱-  تولید علمی فردی

فرایندی است که پدیدآورنده، از ایده اولیه تا ارائه محصول فکری خود به جامعه، کلیه فعالیت­های علمی را به طور مستقل و به صورت انفرادی طی می­کند ( سهیلی، چشمه سهیلی و آتش پیکر، ۱۳۹۴: ۲۲).

۲-۲- تولید علمی گروهی (تیمی)

فرایندی است که یک گروه، مرکب از چند پدیدآورنده طی می­کند تا یک اثر فکری به صورت گروهی تولید شود و به ثمر برسد. در این فرایند هر یک از اعضای گروه آن اثر انجام وظیفه می­کنند. تولید علمی تیمی به معنای همکاری افراد مناسب، در زمان مناسب، برای انجام کار علمی مناسب است که موجب افزایش نوآوری، خلاقیت، پیشرفت و ترقی گروه می­شود. این امر مستلزم ارتباط مداوم، متقابل و نزدیک بین اعضای گروه است»( همان منبع: ۲۲).

گروه به عنوان یک عنصر اجتماعی در جامعه علایق مشترکی پدید می­آورد که حفظ و نگهداری آنها، امر مشارکت و همکاری را برای هر یک از اعضای گروه اجتناب­ناپذیر می­سازد. مشارکت و همکاری در کارهای گروهی به معنی نوعی تعهد و قبول مسئولیت فردی و اجتماعی است که هر یک از اعضای گروه ناگزیر به پذیرش آن است. این تعهد و مسئولیت می­تواند در شکل کار و فعالیت علمی معین یا نامحدودی صورت پذیرد (سالکی، ۱۳۶۹). برای انجام یک کار گروهی راحت، رعایت اصول اخلاقی و احترام متقابل نسبت به یکدیگر، ضامن آسایش گروه است که همه اعضای گروه به آن نیاز دارند. مهم­ترین ویژگی­های یک گروه پژوهشی و علمی موفق داشتن روابط صمیمانه، انعطاف­پذیری و مشارکت کلیه اعضای گروه در انجام کارهاست. گروه اجتماعی که صورت کامل آن جامعه است، واحدی است اجتماعی مرکب از دو تن یا عده بیشتری انسان که بر اثر کنش­های متقابل اجتماعی به یکدیگر پیوند خورده­اند (گلشن فومنی، ۱۳۷۴). از انواع گروه­های اجتماعی می­توان گروه خانواده، گروه هم­بازی­ها، تیم ورزشی، همکاران اداری، همکاران آموزشی و همکاران پژوهشی و غیره را نام برد.  می­توان گفت گروه علمی- پژوهشی عبارت است از تعدادی از پژوهشگران مجرب و صاحب تخصص که براساس روابط متقابل و احساس همبستگی و وابستگی با یکدیگر همکاری و همیاری دارند. پژوهشگران در گروه­های علمی پژوهشی بدان سبب دور هم جمع می­شوند تا در خلق آثار علمی پژوهشی مشارکت و همکاری نمایند. پژوهشگران به طور معمول، دوستی، رفاقت، سازش، هم­نشینی، هم­فکری، همکاری، تفاهم متقابل، رایزنی و هم­رأیی را در مفهوم لغوی آن در کار گروهی و تیمی می­آموزند. کار گروهی جزیی از طبیعت علم و پژوهش به شمار می­رود. در واقع اساس شکل­گیری یک گروه پژوهشی کار گروهی است و بر اساس پذیرش مجموعه اصول گروه از سوی تمام اعضای گروه پیشرفت می­کند.

۲-۳- تیم و گروه

اندیشمندان مختلفی درصدد تعریف واژه «گروه^[۱]» برآمده­اند. از نظر لیندمن^[۲] گروه عبارت است از جمعی از افراد که دارای روابط درون گروهی و تعامل بایکدیگرند و می­کوشند تا نیازهای فردی و گروهی خود را از طریق کوشش­های جمعی تأمین کنند (به نقل از احمدی و حسینی، ۱۳۹۰). ملکم نالز و هولدا نالز[۳] (۱۹۷۲) معتقدند: «گروه دارای مجموعه­ای از خصوصیات است مانند عضویت مشخص و قابل تعریف افراد، آگاهی گروهی، احساس، آرمان، هدف غایی مشترک، همبستگی درونی و تعامل وحدت عمل».نکات مشترکی که از تعاریف متعدد گروه استنتاج می­شود این است که گروه شامل تعدادی از افراد است که باهم تعامل دارند و برای رسیدن به اهداف و آرمان مشترک خود دارای مجموعه­ای از هنجارهای مشترک­اند. اعضای گروه باهم همکاری و هویتی مشترک دارند. هم­چنین دارای احساس همبستگی و وحدت رویه در عمل هستند و نیز برای تأمین نیازهای فردی و گروهی به تلاش گروهی روی می­آورند. گروه­ها دارای ویژگی­های خاص خود هستند که شامل موارد زیر است:

هدف: گروه دارای هدفی خاص است که بین اعضای گروه مشترک است (هدفمند بودن)؛

وابستگی متقابل: اعضای گروه باهم روابط متقابل دارند؛

تعاملات میان فردی: اعضا با یکدیگر ارتباط و تعامل دارند؛

ادراک عضویت: تشخیص این که یک واحد یا مجموعه­ای وجود دارد که افراد به آن تعلق دارند؛

روابط ساختار یافته: قوانینو نقش­های رسمی و غیررسمی گروه تعامل اعضای گروه را کنترل می­کند؛

انگیزش شخصی: گروه، نیازهای شخصی افراد (نیاز فیزیکی- روانی) را با عضویت آن­ها در گروه برآورد کرده و بخاطر مشارکت بین افراد و ادامۀ این راه افراد برانگیخته می­شوند (مقدم، ۱۳۸۷).

از تیم تعاریف متعددی ارائه شده است. به زعم رابینز (۱۳۸۶) تیم گروهی از افراد هستند که با همدیگر برای انجام یک کار مشخص در یک چهارچوب زمانی معین همکاری دارند. هم­چنین می­توان گفت تیم از دو یا چند نفر شکل گرفته که تعاملات اجتماعی متقابل دارند، دارای اهدافی مشترک هستند که مجموعه­ای از وظایف مرتبط سازمان­یافته را انجام می­دهند، وابستگی متقابل در فرایند کار، اهداف و دستاوردهایی دارند و مسئولیت و نقش­های متفاوتی را در محیط سازمانی خود، در خصوص سیستم جامع محیط کاری برعهده می­گیرند (کوزلوسکی و ایلگون^[۴]، ۲۰۰۶). مایکل مگین[۵] (۱۳۸۶) در کتاب خود تحت عنوان «کار تیمی»، تیم را این­گونه تعریف می­کند: «تیم، گروهی از افراد با توانایی­ها، استعدادها، تجارب و پیشینه­های متفاوت است که بخاطر هدفی مشترک گرد هم جمع می­شوند و علی­رغم تفاوت­های فردی، آن هدف مشترک همچون ریسمانی آنها را به شکل یک تیم در کنار هم نگه می­دارد». مضافاً باید افزود تیم به تعدادی از افراد دارای مهارت­های مکمل گفته شده که مقصد واحدی دارند، به اهداف عملکردی مشترک متعهدند، رهیافت واحدی نسبت مسائل دارند و همگی نسبت به رهیافت خود پاسخگو هستند (رضاییان، ۱۳۸۶). رضاییان (۱۳۸۶) اضافه می­کند که تیم گروه کاری است که به مرحلۀ اجرای خود رسیده و جوهرۀ تیم را تعهد مشترک دانسته­اند. بدون تعهد، گروه به عنوان مجموعه­ای افراد عمل می­کند در حالی­که با تعهد گروه به صورت یک واحد قدرتمند با عملکرد جمعی در می­آید. طبق تعريف گلادستاين[۶] (۱۹۸۴) گروه مي‌تواند به دو نفر يا بيشتر، داراي تعامل و ‌وابستگي كه براي دست يافتن به هدف خاص با يكديگر كار مي‌كنند، اطلاق شود. ازطرفي ديگر يك تيم يك نوع گروه است. يك تيم مي‌تواند به جمعي از افراد با مهارت‌هاي مكمل كه متعهد  هدف خاص شده و مسئوليت متقابل انجام يكسري از اهداف يا  وظايف را دارند، اطلاق شود.  بنابراين تيمي كه خوب شكل گرفته و داراي عملكرد خوب است، بايد داده‌هايي بهتر از داده‌هاي گروه ارايه دهد. اين پديده‌ي داده‌ي بهتر تيم،كه در مقابل داده‌ي ساده‌ي گروه قرار مي‌‌گيرد، بايد درنتيجه‌ي هم‌افزايي باشد،كه بواسطه‌ي كار مكمل و جاه‌طلبي متحد اعضاي تيم كه براي تمام كردن وظيفه‌ي محوله ايجاد مي‌شود،  بدست‌آيد( به نقل از هادیزاده مقدم و حسینی، ۱۳۸۶: ۲).

[۱] . group

[۲] . lindman

[۳] Noewls.

[۴] . Kozlowski & Ilgon

[۵]

[۶]. Goldstein

فهرست مطالب

۲-۱- تولید علمی فردی
۲-۲- تولید علمی گروهی (تیمی)
۲-۳- تیم و گروه
۲-۴- انواع تیم
۲-۴-۱- تیم حل کننده مسئله
۲-۴-۲- تیم خودگردان
۲-۴-۳- تیم متخصص (چند وظیفه¬ای)
۲-۴-۵- تیم مجازی
۲-۵- فرق تیم¬های کاری با گروه¬های کاری
۲-۶- مفهوم کار تیمی علمی
۲-۷- تاریخچه کار تیمی در زمینه علم
۲-۸- رویکردهای نظری مربوط به کار تیمی
۲-۸-۱- نظریه¬های تبادل
۲-۸-۲- نظریه¬های جذب
۲-۸-۳- نظریه¬های قدرت و تعارض
۲-۸-۴- نظریه¬های مدلسازی
۲-۸-۵- نظریه¬های ساختار اجتماعی
۲-۹- مزایای کار تیمی
۲-۱۰- خصوصیات رفتاری اعضای تیم
۲-۱۱- عوامل تأثیر گذار بر موفقیت کار تیمی علمی
۲-۱۲- دلایل شکست فعالیت¬های تیمی
۲-۱۳- آفت¬های کار تیمی
۲-۱۴- مراحل تشکیل تیم
۲-۱۵- پیشینه تجربی پژوهش
۲-۱۵-۱- تحقیقات فارسی
۲-۱۵-۲- تحقیقات لاتین

منابع

بخشی از منابع

منابع فارسی

• ابطحی، س.ح. ( ۱۳۷۵). آموزش و بهسازی منابع انسانی، انتشارات موسسه مطالعات و برنامه­ریزی آموزشی سازمان گسترش و نوسازی صنابع ایران، جلد دوم.
• احمدی، پ. حسینی، س.ف (۱۳۹۰). موفقیت کار گروهی و تیمی (انواع، سیر تکامل، اثربخشی و کاربرد. انتشارات دفتر پژوهش­های فرهنگی، تهران.
• ادهمی، ج. اکملی، م. ورزمیار، م.( ۱۳۹۰).بررسی تأثیر عوامل اجتماعی بر میزان همکاری علمی اعضای هیأت علمی( مطالعه موردی دانشگاه آزاد سنندج)، پژوهش نامه علوم اجتماعی، سال پنجم، شماره سوم، پاییز ۹۰٫
• اسدی ، م. جولایی، س. ثقفی، س. و بذرافشان، ا. (۱۳۹۲). بررسی همکاری های علمی و شبکه های هم تألیفی در تولیدات علمی دانشگاه صنعتی شریف در طول سالهای ۲۰۰۵- ۲۰۱۰، مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، دوره ۲۴، بهار ۱۳۹۲، شماره ۹۳٫
• اسکندری،خ. رحمتی، د.، بجانی، ح. و حیدری، ش (۱۳۹۲). مدیریت راهبردی ساختارهای تیمی در سازمان، نشریه علمی-ترویجی، سال هشتم، شماره ۳۲، تابستان ۱۳۹۲، صص ۷۸-۴۷٫
• اسمیت، آ. (۱۳۷۷). علم و جامعه در سده­های شانزدهم و هفدهم. ترجمه علی حقی، مشهد: آستان قدس رضوی، شرکت به نشر.
• آغاز، ع.(۱۳۸۵). انتخاب اعضاي گروه ؛ هماهنگي يا گوناگوني ، ماهنامه تدبیر، سال هفدهم، شماره ۱۷۸، اسفند ۸۵٫
• بیات موحد،حنیف.(۱۳۹۰). مشكالت فرهنگی ما ایرانیان.عصرمدیریت،سال پنجم،شماره هجدهم ونوزدهم.

منابع لاتین.

 Barrick, M. R.; G. L. Stewart. M. J. Neubert. & M. K. Mount. (1998). Relating Member Ability and Personality to Work-Team Processes and Team Effectiveness. Journal of Applied Psychology. , pp. 377–۹۱٫

Beaver, D., and Rosen, R. (1978). studies on scientific collaboration. part I. professional origins of scientific co-authorships, scientometrics, 1 (1) , pp. 65-84.

Borden, M., and Gomez, I. (2000). Collaboration networks in science, in: the web of knowledge: a festschrift in the honor of Eugene Garfield. med ford, information today, pp. 197- 213.

Bozeman, B. and Corley, E. (2004). Scientist collaboration strategies: implications for scientific and technical human capital. research policy, 33 (4) , pp. 599-616.

Devine, D. J. L. D. Clayton. J. L. Philips. B. B.Dunford. S. B. Melner. (1999). Teams in Organizations: prevalence, Characteristics, and Effectiveness. Small Group Research. , pp. 678-711.

Fiore, S. M. (2008). Inform Team Science Interdisciplinarity as Teamwork: How the Science of Teams Can. Small Group Research. 39, pp. 251- 277.

Freeman, W. H. (1979). science and technology, San Francisco: national academy of science.