.:رویال آی تی:.

مبانی نظری مهارت های زندگی (پیشینه پژوهشی) فصل دوم پایان نامه

فهرست مطالب

۲-۱ مهارت‌های زندگی

۲-۱-۱ مفهوم مهارت

۲-۱-۲ مفهوم مهارت‌های زندگی

۲-۱-۳ تاریخچه آموزش مهارت‌های زندگی

۲-۱-۴ اهمیت و مزایای آموزش مهارت‌های زندگی

۲-۱-۵ مهارت‌های اصلی و پایه‌ای در مهارت‌های زندگی

۲-۱-۵-۱ مهارت خودآگاهی

۲-۱-۵-۲ مهارت همدلی

۲-۱-۵-۳ اصول مهارت همدلی

۲-۱-۵-۴ مهارت برقراری ارتباط مؤثر

۲-۱-۵-۴-۱ ویژگی‌های مهم یک ارتباط مؤثر

۲-۱-۵-۵ مهارت روابط بین فردی سازگارانه

۲-۱-۵-۶ مهارت تصمیم‌گیری

۲-۱-۵-۶-۱ سبک‌های تصمیم‌گیری

۲-۱-۵-۷ مهارت حل مسئله

۲-۱-۵-۷-۱ پیامدهای مثبت حل مسئله

۲-۱-۵-۸ مهارت تفکر انتقادی

۲-۱-۵-۸- ۱ دیدگاه‌های مهارت تفکر انتقادی

۲-۱-۵-۸-۲ راهبردهای آموزش تفکر انتقادی

۲-۱- ۵-۹ مهارت تفکر خلاق

۲-۱-۵-۱۰ مرحله تفکر خلاق:

۲-۱-۵-۱۱ ویژگی‌های افراد دارای تفکر خلاق

۲-۱-۵-۱۲ مهارت مقابله با هیجان‌ها

۲-۱-۵-۱۳ مهارت مقابله با استرس

۲-۱-۵-۱۳-۱ انواع مهارت مقابله با استرس

۲-۵ پیشینه

تحقیقات داخل کشور

تحقیقات خارج کشور

منابع

منابع انگلیسی

مفهوم مهارت

اصطلاح ” مهارت” در معانی مختلفی به‌کاررفته است. وقتی می‌گوییم کسی مهارت انجام کاری را دارد مثلاً تایپ کردن، این بدین معنی است که با او آموزش و تمرین می‌تواند به‌راحتی و به نحو احسن مطالب را تایپ نماید. او کاربرد تمام کلیدهای ماشین تایپ را می‌داند و به طرز صحیح از انگشتان خود استفاده می‌کند و در حداقل زمان با کمترین غلط به‌طور صحیح تایپ را می‌داند و به‌طور صحیح تایپ کند. داشتن مهارت در تمام زمینه‌ها مطرح است. به‌عنوان‌مثال نجاری، رانندگی، آشپزی، نقاشی، مطالعه کردن و زمینه‌های دیگر. در حقیقت مهارت یعنی داشتن توانایی‌های لازم برای انجام صحیح یک کار. در برنامه آموزش مهارت‌های زندگی، مهارت یعنی: توانایی ایجاد روابط بین فردی مناسب و مؤثر، انجام مسئولیت‌های اجتماعی، انجام تصمیم‌گیری‌های صحیح، حل تعارض‌ها و کشمکش‌ها بدون توسل به اعمالی که به خود یا دیگران صدمه می‌زنند. به معنی دیگر مهارت‌های زندگی، مهارت‌های شخصی و اجتماعی هستند که کودکان و نوجوانان باید آن‌ها را یاد بگیرند تا بتوانند در مورد خود، انسان‌های دیگر و کل اجتماع به‌طور مؤثر، شایسته و مطمئن عمل نمایند (غیاث فخری، ۱۳۸۹).

 مفهوم مهارت‌های زندگی

اصطلاح مهارت‌های زندگی به گروه بزرگی از مهارت‌های روانی-اجتماعی و میان فردی گفته می‌شود که به افراد کمک می‌کند تا تصمیمات خود را آگاهانه اتخاذ کنند، به‌طور مؤثر ارتباط برقرار کنند، مهارت‌های مقابله‌ای و مدیریت شخصی خود را گسترش دهند و زندگی سالم و پربار داشته باشند (نوری قاسم‌آبادی و محمدخانی، ۱۳۷۷).

آموزش مهارت‌های زندگی یک برنامه پیشگیرانه و ارتقایی می‌باشد. این برنامه به‌منظور ارتقای سطح بهداشت روان و پیشگیری از آسیب‌های روانی-اجتماعی تهیه گردیده است. شاید بهتر باشد قبل از آشنا شدن با برنامه‌های آموزش مهارت‌های زندگی تعریفی از بهداشت روان، برنامه‌های پیشگیرانه و ارتقایی داشته باشیم. بهداشت روان، به زبان ساده یعنی توانایی شاد، سازنده، سالم و بدون دردسر و گرفتاری زیستن. بنا به تعریف سازمان جهانی بهداشت، [۱]بهداشت روان فقط به معنی نبود بیماری روانی نیست بلکه بیشتر با نوعی سلامت ذهنی ارتباط دارد. افرادی ازنظر روانی سالم هستند که احساس کنند به‌خوبی با زندگی، مسائل و تغییرات آن کنار می‌آیند، می‌توانند زندگی خود را تحت کنترل داشته باشند، مسئولیت‌پذیر باشند، از توانایی‌های ذهنی خود به‌خوبی استفاده کنند، با دیگران ارتباط خوب و مناسبی برقرار کنند و به فعالیت‌های سازنده و مفید بپردازد. در حقیقت سلامت روان دارای دامنه بسیار گسترده‌ای است و هیچ‌وقت نمی‌توان گفت کسی از نظر روانی سالم است و دیگر لازم نیست کاری برای خود انجام دهد. همه ما در طول زندگی، با فشارها و استرس‌های بزرگ و کوچکی مانند مراحل رشدی، بلوغ، بیماری‌ها، فشار اقتصادی، امتحان، زلزله، رقابت یا از دست دادن اتوبوس، دیر رسیدن به مدرسه یا محل کار، سروصدای ماشین‌ها سروکار داریم. به همین دلیل، دردسر و گرفتاری را در تمام دوره‌های زندگی تجربه می‌کنیم. این دردسرها و گرفتاری‌ها روی احساس رضایت شادی ما از زندگی تأثیر می‌گذارد و به‌تدریج سلامتی ذهنی و جسمانی ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای رسیدن به یک سطح مطلوب از بهداشت روان برنامه‌های مختلفی ارائه‌ شده است که به‌طورکلی این برنامه‌ها حول دو محور اصلی ارتقاء و پیشگیری طراحی‌شده است. طبق تعریف، به هرگونه عملی که بهداشت روانی و بهزیستی را در خلال جامعه و افراد افزایش دهد، برنامه‌های ارتقایی گفته می‌شود. به‌عنوان‌مثال برنامه‌هایی مانند استفاده مناسب از اوقات فراغت، ورزش، تفریحات سالم و جزو برنامه‌های ارتقایی گنجانده‌شده که باعث می‌شود فرد احساس شادی، رضایت و توانمندی کند. علاوه بر این برنامه‌های پیشگیرانه به هرگونه مداخله‌هایی اشاره دارد که قبل از شروع ابتدایی مشکل اجتماعی یا شروع هرگونه بیماری انجام می‌شود تا از رشد مشکل و آسیب‌های اجتماعی یا رشد هرگونه بیماری جلوگیری کند. به‌عنوان‌مثال یکی از این برنامه‌ها، برنامه پیشگیری از سوءمصرف سیگار یا مواد مخدر است. که در این برنامه به‌طور مستقیم به خطر و مشکل (آسیب‌ها، صدمات و زیان‌های مخرب سیگار بر سلامت جسمانی، وضعیت اقتصادی و زندگی) می‌پردازد و راه‌های اجتناب و دوری از خطر را به فرد پیشنهاد و یا آموزش می‌دهد چنین برنامه‌هایی احتمال بروز مشکل و آسیب را در جامعه کاهش می‌دهد. اکثر برنامه‌های مربوط به‌سلامت بهداشت روان شامل برنامه‌های پیشگیری و برنامه‌های ارتقایی می‌باشد. برنامه‌های آموزش مهارت‌های زندگی بر اساس ارتقاء بهداشت روان و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی تهیه و تدارک دیده شده است (غیاث فخری، ۱۳۸۹).

[۱] WHO