.:رویال آی تی:.

رابطه بین صفات شخصیت و سبک های مقابله با استرس دانشجویان دانشگاه آزاد

چکیده

این مطالعه باهدف بررسی رابطه بین صفات شخصیت وسبک های مقابله با استرس دربین دانشجویان دانشگاه ازاداسلامی واحدانارانجام گرفت .روش پژوهش توصیفی با طرح همبستگی بود.بدین منظورنمونه ای با حجم  ۸۱نفر و به روش نمونه گیری تصادفی ازجامعه ی دانشجویان دانشگاه ازاداسلامی واحدانارانتخاب،ودادهای مورد نیازبااستفاده از پرسشنامه ۶۰سؤالی پنج عامل بزرگ شخصیت(NEO-FFI)،و پرسشنامه۴۸ سؤالیسبکهای مقابله با استرس اندلر و پارکر[۱](CSSI)جمع اوری ، و داده ها باروش همبستگی پیرسون تحلیل شد.نتایج نشان داد که بین صفت شخصیتی رانرنجورخویی باسبک مقابله ای هیجان مداررابطه مثبت ومعناداری وجود دارد و بین صفت شخصیتی سازگاری با سبک مقابله ای هیجان مدارانه رابطه منفی ومعناداری می باشدو همچنین صفت وظیفه شناسی با سبک مقابله ای مسأله مداررابطه مثبت ومعناداری وجوددارد.این نتایج نشان داد صفات شخصیت افراد می تواند برسبک های مقابله با استرس انها تأثیر بگذارد.

کلیدواژه ها: صفات شخصیت،سبک های مقابله ای،استرس

[۱] Endler and Parker

۱-۱مقدمه

درک مسأله شخصیت هدف نهایی وپیچیده ترین دستاورد روانشناسی است.شخصیت به یک معنا تمام روانشناسی رادربرمی گیرد.هیچ ازمایشی وجودنداردکه  درشناساندن شخصیت سهیم نباشدواین بدین معنی که جزیی پنداشتن زمینه های دیگرروانشناسی نیست بناکردن شخصیت به منزله رشته رهنمود دهنده نیست بلکه برجسته ساختن این نکته است که هران کس که به بررسی شخصیت می پردازد نبایدازدیگرقلمروهای شخصیت نااگاه باشد .به طورکلی دوراه برای تعریف شخصیت وجود دارد: شخصیت درحکم چیزی که به ارث برسد(یا به عبارت دیگرچیزی که مبنای ژنتیکی یا زیستی دارد)یا به عنوان چیزی که اکتسابی یا یادگرفتنی باشد.

به بیان کلی ماشیوه های رفتارخودرابه ارث می بریم یانی اموزیم .شواهدی وجوددارد دال براینکه جنبه هایی ازشخصیت ما احتمالأوالبته تا حدی عوامل زیست ژنتیکی تعیین می کنند.درحالی که به نظرمی رسدسایرجنبه ها به شدت تحت نفوذیادگیری هستند.محتمل ترین مسبب تفاوتهای رفتاری درمیان مردم تعامل بین امادگیهای موروثی یااکتسابی وتأثیرات محیطی است.عوامل شخصیتی صرف نظرازمنشأانها می توان به عنوان زمینه هایی برای رفتارکردن به شیوه های خاص تعریف کرد.(مای لی وهمکاران[۱] /ترجمه منصور۱۳۸۰)

۲-۱ بیان مسأله

دربحث ازشخصیت روانشناسی بیشترازهرچیزی به تفاوت های فردی توجه دارندیعنی ویژگیهایی که فرد را از افراد متمایز می کند.(کافی۱۳۸۰)

تعریف شخصیت درواقع به نوع تئوری هردانشمندبستگی دارد.

راجرزشخصیت رایک خویشتن سازماندهی می داند که محورتمام تجربه های وجودی است.

الپورت شخصیت رایک مجموعه عوامل درونی که تمام فعالیت های فردی راجهت می دهد نام برد.

شخصیت مجموعه ای پایدارازویژگی ها وگرایشها است که مشابهت ها وتفاوتهای رفتاررووانشناختی افراد(افکار-احساسات-اعمال)راکه دارای تداوم زمانی بوده است وممکن است به واسطه فشارهای اجتماعی وزیست شناختی وموقعیت های بلا واسطه شناخته شوندیابه اسانی درک شوند مشخص می کند(فیست[۲]۲۰۰۲).

نظریه های صفات یکی ازنظریه های رایج درروان شناسی شخصیت است .روانشناسی صفات به طورعمده دردهه های ۱۹۴۰تا۱۹۷۰وباکارهای الپورت ،کتل وایسنگ به رسمیت یافت .شایدمتمایزترین ویژگی نظریه صفات تأکید ان برصفت هایی است که شخصیت فرد را تشکیل می دهند.

الپورت در کارهای خودضمن تأکیدبرمفهوم کلی صفت سعی داشت تاصفات مشترک  راازصفات فردی متمایزکندوانها را امادگی های شخصی نامگذاری کند.درحالی که صصفات فردی یا انچه الپورت ازان به عنوان امادگی های شخصی تعبیر نموده وسیله ای رادراختیار می گذارد که می توان به کمک ان خصوصیات و ویژگی های فرد خاصی را بررسی کرد.الپورت[۳] به کمک اودبرت[۴](۱۹۳۶)برای مشخص کردن صفات شخصیت تقریبأ۱۸۰۰۰کلمه توصیفی راازفرهنگ لغت استخراج وحدود۴/۱انها ویژگیهای شخصیتی رابیان کردندبرخی ازاین صفات که پنج بعداصلی برای شخصیت می باشند عبارتنداز:

الف)برونگراییEصفات همراه این عامل شخصیت عبارتنداز :اجتماعی/جمع گرا،باجرأت، سروزبان داروفعال بودن باتوجه به صفاتی که برشماردیم می توان به افرادخونگرم <برونگرا>به افرادخجالتی <درونگرا>گفت.

ب)ثبات هیجانیNصفات همراه این عامل شخصیتی عبارتنداز:عاری بودن از اضطراب،افسردگی خشم،پرخاشگری،خجالت زدگی،دست پاچگی،نگرانی،هیجان های تندودرمقابل ارام،متین،مودب

،شاد،خوشرو وخوش برخورد بودن معمولا به شخصی که ثابت هیجانی اوکم است<روان نژند>یاغیر برخردارازثبات هیجانی می گویند.

ح)خوشایند/توافق پذیری  :   Aشخص خوشایندیا مطلوب رفتاری دوستانه وهمکارانه دارد.صفات   شخصیتی همراه این عامل خوشایندیا مطلوب عبارتنداز:مؤدب بانزاکت،قابل انعطاف،خوش فطرت،قابل اعتماد،همکار،بخشنده،رقیق القلب ومتحمل بودن.

د)صداقت برای تجربه کردنO:افرادی که نمره انها بالاست ازنیروی عقلانی وخردمندی قابل توجهی برخوردارند.صفات شخصیتی این عامل عبارتنداز :تخیلی وخلاق،بافرهنگ ،کنجکاو،باهوش ،.ازحیث هنری نیز حساس بودن.

ه)وظیفه شناسی/باوجدانC:قابل اتکا بودن ازجمله خصوصیات برترشخص وظیفه شناس وباوجدان است.صفاتی که با عامل وظیفه شناسی همراهندعبارتنداز:سنجیده،دقیق،مسؤل ومنظم بودن،برنامه داشتن/پرکاربودن،علاقمندبودن به پیشرفت وپشتکارداشتن.

ازنظر الپورت همه صفات دریک فرد به یک اندازه دیده نمی شود برخی مسلط تر/ بامعناتر و نیرومندتر از صفات دیگرند.

از این رومی توان ازویژگی های شخصیتی به عنوان راهبردهای مقابله ای استفاده کرد.

بلگرمعتقداست راهبردهای مقابله ای درعمل چیزی جزجلوه های شخصیت نیست.

راهبردهای مقابله ای:به سارگی هرتلاشی که مابرای کاهش،تخفیف یامدیریت مشکلات یا تسلط برانها انجام می دهیم راهبردها یاسبکهای مقابله ای نام دارند.

ازانجایی که استرس ها می توانند ازحیطه های شغلی،خانوادگی،تحصیلی،ارتباطی و…نشأت گرفته باشند.راهبردهای مقابله ای در حیطه های مختلف زندگی افراد بکارگرفته می شوند.

مقابله درمحیط کاربه واکنش کارکنان در برابرشرایط استرس زای کاری اشاره دارد.ازانجایی که افراد اغلب در موقعیتهای متفاوت از راهبردهای تقریبأ یکسانی استفاده می کنند سبکهای مقابله ای نسبتأ پایداری دارند.

به کارگیری روشهای مقابله ای می تواند در غلبه برمشکلات جسمانی و روانی و مشکلات در روابط اجتماعی و تعارضات فردی کمک کننده باشد و می توان ان را به عنوان یکی ازعوامل مؤثردرسلامت عمومی و بهداشت روانی فرد درنظرگرفت.(الن[۵]۲۰۰۱)

ازدیدگاه لازاروس و فولکمن[۶] (۱۹۸۴)مقابله عبارت است از تلاشهای فکری ورفتاری وهیجانی فردکه هنگام روبروشدن بافشارهای روانی به منظورغلبه کردن،تحمل کردن ویا به حداقل رساندن عوارض استرس به کارگرفته می شود(دافعی /۱۳۷۶).

بیلنگر و موس[۷] (۱۹۸۰)چهارچوبی رابرای تعریف سبکهای مقابله ای ومشخص نمودن چندین سبک مقابله ای بالقوه رفتاری وشناختی دردسترس برای فرد تدارک دیده اند.می توان چنین تصور نمود که مقابله دوجزءدارد.روشهای مورد استفاده وتمرکز برپاسخ مقابله انها به هشت نوع از این پاسخهای مقابله ای اشاره دارندکه هرکدام توسط ترکیب خاص روش وتمرکز مقابله ای تعریف می شود برحسب روش مقابله فرد می تواندهم پاسخهای فعال رابرای برطرف نمودن واقعه استرس زابرگزیندوهم ازمنبع استرس دوری گزیند.تمرکزبرپاسخ مقابله ممکن است درجهت خودمسأله باشدیامتوجه عواقب عاطفی استرس باشد .بااستفاده ازاین چهارچوب برای فهم مهارتهای مقابله ای شناختی می توانیم به دامنه تفاوتی ازجریانات شناختی که تمرکز برخودمسأله ویا عواقب عاطفی ان اشاره کنیم.پاسخهای مقابله ای شناختی فعال /پاسخهایی هستندکه طرح شده اند تاارزیابی شخص راازاسترسامیز بودن مسأله ویا عواقب عاطفی ان درنظرگیرند.یکی ازرویکردهای کنارامدن ازنظر بیلنگروموس این است که کنارامدن فرایندهای فیزیولوژیکی (مثل انکار)است که از افکار در برابرتهدیدهای بیرونی و فیزیولوژیکی حمایت می کنند (بیلنگروموس /۱۹۸۱به نقل ازباقری /۱۳۸۵).

لازاروس و فولکمن به نقل ازکلینکه سه شکل مقابله با استرس را بیان می کنند.

۱-مقابله مسأله مداری متمرکز بر مشکل :

که برای کاهش یا حذف پیامدهای استرس زا شیوه هایی به کارمی برند که برعامل استرس تسلط پیدا کنند.

۲-مقابله هیجان مدار:

که در ان برکنترل هیجانات و واکنش های عاطفی تأکید می گردد و فرد برای مهار واکنشها شیوه هایی به کار می برد.

۳-مقابله اجتناب مدار

که شامل فعالیت ها وتغییرات شناختی درجهت اجتناب ازموقعیت استرس زامی شود وفردسعی می کندازعامل استرس زا دوری کند.

درمجموع افرادی که شیوه های مسأله مداراستفاده می کنندازسلامت روان بیشتری برخوردارند.

اندلروپارکرجهت بررسی فرایندمقابله عمومی افراد را برحسب سه نوع اساسی سبک مقابله ای متمایز می سازند(اندلر و پارکر/۱۹۹۰)

۱-سبک مقابله ای مسأله مدار:این سبک شیوه هایی را توصیف می کندکه براساس ان فرد اعمالی را که بایدبرای برای کاستن یاازبین بردن یک  تنیدگی انجام دهد/محاسبه می کند.رفتارهای مسأله مدارشامل جستجوی اطلاعات بیشتردرباره مسأله /تغییرساختارمسأله ازنظرشناختی واولویت دادن به گامهایی برای مخاطب قراردادن مسأله می شود.

۲-سبک مقابله ای هیجان مدار:سبک مقابله ای هیجان مدارشیوه هایی را توصیف می کندکه براساس ان فرد برخود متمرکز شده وتمام تلاش او متوجه کاهش احساسات ناخوشایندخویش است.واکنش های مقابله ای هیجان مدارشامل گریه کردن /عصبی وناراحت شدن/پرداختن به رفتارهای عیب جویانه/اشتغال ذهنی وخیال پردازی است.

۳-سبک مقابله ای اجتنابی:این سبک مستلزم فعالیت ها وتغییرات شناختی است که هدف انها اجتناب ازموقعیت تنیدگی است .رفتارهای اجتنابی ممکن است به شکل روی اوردن ودرگیرشدن دریک فعالیت تازه ویا به شکل روی اوردن به اجتماع وافراددیگرظاهرشود.

افرادی که ازروشهای مسأله مداراستفاده می کنندازسلامت روان بیشتری برخوردارند.تحقیقاتی که صورت گرفته است وجودرابطه شخصیت وسبکهای مقابله با استرس را تأیید می کند به عنوان مثال نتایج پژوهش شکری وهمکارانش (۱۳۸۶)نشان دادکه توجه به نقش صفات شخصیت وسبکهای مقابله ای درسلامت روانی افراد بسیار مهم است.

سبک های مقابله ای ،هرفرد را می تواندبه کمک ازمون سبک های مقابله ای CSSI))موردسنجش قرارداد.پرسشنامه راهبردهای مقابله ای (CSSI)هشت نوع سبک مقابله ای رامشخص می کند.این هشت نوع راهبردعبارتنداز:

حل مسأله:این سبک مقابله ای استفاده ازراهبردهایی را شامل می شودکه معطوف به حذف منابع استرس ،ویاتغییردادن موقعیت استرس زاهستند.

بازسازی شناختی:شامل راهبردهای شناختی است که معنای موقعیت استرس زاراتغییرمی دهد،به صورتی که به جنبه های مثبت ان مدنظرگرفته است ومشکل ازچشم اندازی دیگری ددیده می شود.

ابراز هیجان:تخلیه وابرازهیجان های ناخوشایندحاصل ازموقعیت استرس زا.

حمایت اجتماعی:جستجوی حمایت اجتماعی ازمردم ،خانواده ودوستان جهت تسکین احساسات ناخوشایند.

اجتناب ازمسأله:انکارمشکل واجتناب ازافکارواقدامات مربوط به رویداداسترس زا.

تفکرارزومندانه:استفاده ازراهبردهای شناختی که ناتوانی یاعدم تمایل به تغییرموقعیت رابازتاب می دهد،صرفأارزوبرای بهبودشرایط راشامل می شود.

خودسرزنشگری:مقصردانستن خودبرای موقعیت بوجودامده وسرزنش بیش ازحد خود.

اجتناب اجتماعی:منزوی شدن،جدایی ازشبکه اجتماعی خانواده ودوستتان وکناره گیری ازاجتماع.

تحقیقات نشان داد بعضی از والدین خصوصأ انها که جوان تر بودند وتحصیلات کمتری داشتند از مذهب به عنوان وسیله مقابله کمک گرفتند و عقیده به این که کسی نیرو وکنترل امور انها را به دست گرفته است می توانند در تحمل فشارروانی مفید باشد.(نتایج یک مطالعه روی والدینی که فرزندانشان دربرنامه پیش دبستانی قرارداشتند).

به طورکلی هدف این پژوهش یافتن پاسخهایی برای این پرسش است .

ایا بین ابعادشخصیتی وسبک های مقابله بااسترس تفاوتی وجوددارد؟

[۱] Mai Li et al.

[۲] jimmy feeset

[۳] allport

[۴] adbrt

[۵] ellen

[۶] Lazarus & Folkman

[۷] Byler and mouse

فهرست مطالب

فصل اول(کلیات پژوهش)

۱-۱مقدمه  ۲

۲-۱ بیان مسأله  ۲

۳-۱ اهمیت وضرورت پژوهش    ۷

۴-۱ اهداف پژوهش    ۸

۱-۴-۱ هدف کلی   ۸

۲-۴-۱ اهداف ویژه: ۸

۵-۱ سؤال تحقیق   ۹

۶-۱ فرضیه های تحقیق   ۹

۱-۶-۱ فرضیه اصلی تحقیق   ۹

۲-۶-۱ فرضیهای فرعی تحقیق   ۹

۷-۱ تعریف مفهومی وعملیاتی متغییرها ۱۰

۱-۷-۱ شخصیت    ۱۰

۲-۷-۱ سبک های مقابله بااسترس    ۱۲

فصل دوم(مبانی نظری و پیشینه پژوهش)

۲-۱ تعریف شخصیت: ۱۴

۱-۱-۲ صفات    ۱۶

۲-۱-۲ خصوصیات صفات    ۱۷

۳-۱-۲ نظریه ویژگیهای شخصیت    ۱۸

۴-۱-۲ نظریه ی صفات    ۱۸

۲-۲ نظریه های شخصیت    ۱۹

۱-۲-۲ نظریه روانکاوی   ۱۹

۲-۲-۲ نظریه شناختی   ۱۹

۳-۲-۲ نظریه الپورت    ۲۰

۴-۲-۲ نظریه کتل   ۲۲

۵-۲-۲ نظریه آیزنک     ۲۳

۳-۲ مدل پنج عاملی شخصیت    ۲۶

۱-۳-۲ عامل اول: روان رنجور خویی (N)  ۲۶

۲-۳-۲ عامل دوم: برون گرایی(E)  ۲۸

۳-۳-۲ عامل سوم: گشودگی(O)  ۲۹

۴-۳-۲ عامل چهارم: سازگاری(A)  ۳۱

۵-۳-۲ عامل پنجم: وظیفه شناسی(C)  ۳۲

۴-۲ تعریف مقابله  ۳۴

۱-۴-۲ کارکردهای مقابله : ۳۵

۲-۴-۲ مفهوم سبک های مقابله ای   ۳۶

۳-۴-۲ عوامل مؤثر بر انتخاب سبک های مقابله  ۳۷

۴-۴-۲ تدابیر ومنافع مقابله ای   ۴۱

۵-۴-۲ انواع مقابله  ۴۲

۱-۵-۴-۲ مقابله کارامد  ۴۲

۲-۵-۴-۲ مقابله های ناکارآمد  ۴۴

۶-۲ نظریه های مقابله  ۴۶

۱-۶-۲ نظریه فولکمن و لازاروس    ۴۶

۲-۶-۲ نظریه اندلر و پارکر  ۴۸

۳-۶-۲ نظریه واتز و کوپر  ۴۸

۴-۶-۲ نظریه بیلینگز و موس    ۴۹

۵-۶-۲ نظریه پاول و انرایت    ۴۹

۶-۶-۲ نظریه آلدوین   ۵۰

۷-۲ پیشینه پژوهش    ۵۱

۱-۷-۲ پیشینه پژوهش در ایران: ۵۱

۲-۷-۲ پیشینه پژوهش درخارج ازایران: ۵۲

فصل سوم(روش تحقیق)

۱-۳ روش تحقیق : ۵۵

۲-۳ جامعه،نمونه،روش نمونه گیری: ۵۵

۱-۲-۳ جامعه اماری   ۵۵

۲-۲-۳ نمونه تحقیق   ۵۵

۳-۲-۳ روش نمونه گیری   ۵۵

۳-۳ ابزارهای تحقیق   ۵۵

۱-۳-۳ پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت    ۵۵

۲-۳-۳ پرسشنامه سبک های مقابله با استرس اندلروپارکر  ۵۸

۴-۳ روش اجرای تحقیق   ۶۰

۵-۳ روش تحلیل اماری داده ها ۶۰

فصل چهارم(تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش)

۴-۱ مقدمه  ۶۲

۲-۴ توصیف کمی متغییرها ۶۲

فصل پنجم(بحث ونتیجه گیری)

۱-۵ مقدمه  ۶۸

۲-۵ یافته ها ۶۸

۳-۵ بحث و نتیجه گیری   ۶۹

۴-۵ محدودیت ها ۷۱

۵-۵ پیشنهادات    ۷۱

۱-۵-۵ پیشنهادات پژوهشی   ۷۱

۲-۵-۵ پیشنهادات کاربردی   ۷۲

منابع  ۷۳

۷۵ صفحه Word

شما هم اکنون با داشتن رمز دوم کارت عابر خود و پرداخت اینترنتی می توانید بلافاصله پس از پرداخت این فایل را دریافت کنید و مطالعه این محصول با ارزش را شروع کنید .