.:رویال آی تی:.

× دسته بندی ها

پایان نامه تأثير مصرف مکمل کراتين بر آمونياک خون و برخي شاخصهاي عملکردي و ساختاري در تکواندوکاران نخبه

پایان نامه تأثير مصرف مکمل کراتين بر آمونياک خون و برخي شاخصهاي عملکردي و ساختاري در تکواندوکاران نخبه

۱-۱٫  مقدمه

بعضي از ورزشکاران در سطوح رقابتي ممکن است براي دستيابي به سطوح بالاي عملکردي، تمرينات بيش از حدي انجام  دهند. در چنين حالتهايي ممکن است آنها جهت بهبود هر چه بيشتر عملکرد به استفاده از موادي که براي افزايش توان جسماني ، نيروي رواني يا تحريک مکانيکي طراحي شده اند متوسل شوند. در سالهاي اخير صدها مکمل غذائي مخصوص ورزشکاران در بازار عرضه شده است. اکثر اين محصولات مانند نوشيدنيهاي ورزشي و پودرهاي آمينو اسيد و پروتئيني به منظور دسترسي کافي به سوخت و مصرف بهينه آن قبل و يا در حين تمرين، افزايش بازسازي انرژي بعد از تمرين، افزايش تحمل فشار تمرين يا بازگشت به حالت اوليه موثر بعد از تمرين طراحي شده اند. رايج ترين مکمل غذائي که در بازار براي ورزشکاران به عنوان ماده اي نيروزا به وفور به فروش مي رسد کراتين[۱] مي باشد(۵۶). کراتين يا اسيد متيل گوانيدين استيک در بدن انسان در کبد، لوزالمعده و کليه ساخته مي شود و همچنين مي تواند از طريق تغذيه وارد بدن انسان شود. دو سوم حجم کراتين در سارکوپلاسم به فسفوکراتين (PCr)[2] فسفريله مي شود و يک سوم باقيمانده کراتين آزاد عضلات اسکلتي در حال استراحت را تشکيل مي دهند(۴۳،۳۳) . مطالعات قديمي وجديد فراواني ارتباط اين ماده را با تمرين و عملکرد ورزشي تصديق کرده اند(۵۶).

از سال ۱۹۹۰ به بعد  تحقيقات  گسترده اي  تأثيرات  مصرف  خوراکي مکمل هاي  کراتين را  در  مقادير و مدتهاي  مختلف مورد ارزيابي  قرار دادند . رايج ترين و در دسترس ترين نوع کراتين، کراتين مونو هيدرات مي باشد که دراغلب مطالعات تحقيقي از آن استفاده شده است(۵۶). کراتين مونو هيدرات يک پودر سفيد، بي مزه و بي بو و تا اندازه اي قابل حل در آب مي باشد که در آزمايشگاهها ساخته     مي شود(۳۳). در سال ۱۹۹۲ نشان داده شده که خوردن يک دوز ۵ گرمي کراتين مونو هيدرات، غلظت کراتين خون را به اندازه قابل توجهي افزايش مي دهد که حدوداً يک ساعت بعد از خوردن به اوج خود مي رسد و بعد از ۲ تا ۳ ساعت به سطح اوليه خود بر مي گردد. در اين پژوهش براي حفظ ميزان  افزايش يافته کراتين در خون در طول روز ، توصيه شده است که همان مقدار ۵ گرم کراتين ، هر دو ساعت يک بار به مدت ۸ ساعت انجام شود. اين مقدار مصرف کراتين اگر حداقل ۲ روز مکرر انجام شود منجر به افزايش معني داري در کل محتواي کراتين عضلات مي شود(۴۱). مطالعات ديگري نيز افزايش ذخائر کراتين بدن بعد از مصرف همين مقدار مکمل کراتين را تاييد کرده اند(۴۸،۳۷). گزارش شده است افزايش کل کراتين  عضله ۱۰  تا  ۳۷% مي باشد . بيشترين بارگيري کراتين در دو روز اول  اتفاق مي افتد و عضلات در کمتر از ۷ روز با ۲۰ تا ۲۵ گرم مصرف کراتين در روز، از کراتين اشباع مي شوند و به حداکثر ميزان خود که ۱۵۵ تا ۱۶۰ ميلي مول در هر ليتر عضله خشک مي باشد، مي رسد(۳۳).

همچنين گزارشات فراواني از تأثير مکمل سازي کوتاه مدت (۴ تا ۷ روز) کراتين بر ترکيب بدني ، قدرت ، سرعت و توان آزمودنيهاي مختلف ارائه شده است. گزارشات مبني بر اين است که مکمل سازي کراتين ، وزن بدن و جرم خالص بدن را به اندازه معني داري افزايش داده است(۷۴،۵۴،۵۱،۴۹،۴۵،۳۱). تحقيقاتي نيز نشان داده اند که تکرار هاي قدرتي پرس سينه و اسکوات پس از مکمل سازي کراتين پيشرفت معني داري داشته است(۷۰،۶۰،۳۳،۱۱). محققين پيشرفتهاي بدست آمده بعد از مکمل سازي کراتين را به افزايش حضور کراتين – که در انباشتگي سريع ADP توليدي از هيدروليز ATP ، مخصوصاً در تارهاي عضلاني نوع II ، نقش بافري ايفا مي کند – ، افزايش در ميزان دوباره سازي فسفو کراتين طي دوره هاي بازگشت به حالت اوليه در فعاليت هاي تناوبي شديد ، سطوح بالاي فسفو کراتين در شروع تمرين و کاهش زمان مورد نياز براي استراحت عضله بعد از انقباض نسبت داده اند(۷۸،۱). پژوهشهايي نيز بر روي عوارض جانبي کراتين انجام شده است که نشان داده اند ، مصرف مقدار توصيه شده کراتين در افراد سالم از نظر پزشکي ايمن مي باشد(۳۳،۵). همچنين  سازمانهاي بين المللي ورزشي، تاکنون کراتين را بعنوان يک ماده شيميايي غير قانوني معرفي نکرده اند(۱۵،۵).

بيان مسئله

از آنجا که انرژي  ذخيره شده  به عنوان PCr  براي حفظ و توليد ATP در جريان فعاليت خيلي شديد بسيار حائز اهميت است و همچنين بازسازي ذخائر PCr  دوره هاي استراحتي بين تکرارهاي ورزشي شديد اهميت دارد ، بنابراين حفظ محتواي کراتين در حد مطلوب براي حفظ ذخائر PCr  در حد بالا ضروري است. اگر ذخائر PCr افزايش يابد بلافاصله ظرفيت اين منبع غير هوازي افزايش مي يابد و احتمالا مقدار ATP توليدي هنگام فعاليت خيلي شديد را بالا مي برد(۲۶). تحقيقات اخير به روشني نشان داده اند که ظرفيت ذخيره سازي کراتين و فسفو کراتين از طريق خوردن مکمل کراتين مونوهيدرات افزايش مي يابد(،۴۱،۳۳،۲۶).

گرين هاف[۳] و همکارانش در بررسي گسترش کارآيي عضله ( يا به تاخير افتادن خستگي) در فعاليتهاي شديد بعد از افزايش محتواي مجموع کل کراتين[۴] (TCR) وPCr  با مصرف کراتين اضافي ، نشان دادند  که اوج گشتاور عضله در باز شدن ايزوکينتيکي بيشينه ارادي در۵ ست و يک دقيقه استراحت بين هر ست، در افرادي که کراتين  مصرف کرده اند ، بيشتر شد. آنها اين بهبود را به بالاتر بودن محتواي فسفوکراتين عضله قبل از شروع هر ست نسبت دادند و اين امر را ناشي از افزايش توانايي بازسازي مجدد فسفوکراتين در دوره هاي استراحتي دانسته اند. همين محققين به طور مستقيم تاثير کراتين خوراکي را بر بازسازي مجدد فسفوکراتين آزمايش کردند. در اين پژوهش بازسازي فسفوکراتين در جريان ۱۲۰ ثانيه دوره استراحتي پس از مکمل سازي کراتين در عضله پهن جانبي و درشت نئي قدامي افزايش داشت، ولي اين افزايش معني دار نبود(۳۳).  باز همين محققين در تحقيق ديگري نشان داده اند دونده هاي نيمه استقامتي تمرين کرده پس از مصرف کراتين نسبت به گروه مصرف کننده شبه دارو به پيشرفتهاي معني داري در دويدن مسافتهاي ۳۰۰ و ۱۰۰۰ متري که ۴ بار با ۳ تا ۴  دقيقه استراحت بين هرنوبت انجام مي شد ، دست يافتند(۲۶). اسکير[۵] و همکارانش گزارش دادند که مکمل سازي کوتاه مدت کراتين زمان سرعت ۱۰۰ متر و کل زمان ۶۰ ×۶ متر سرعت را در دونده هاي بزرگسال تمرين کرده کاهش داد(۴۳). موجيکا[۶] و همکارانش گزارش دادند که مکمل گيري کوتاه مدت کراتين عملکرد متناوب سرعتي (۱۵ × ۶ متر سرعت با ۳۰ ثانيه استراحت) را بهبود بخشيد و افت ناشي از خستگي در توانايي پريدن را در ۱۷ بازيکن حرفه اي فوتبال را کاهش داد(۵۳). اکثريت پژوهشهاي  بارگيري  کوتاه مدت (۴-۶ روزه) کراتين افزايش معني داري در وزن بدن در حدود ۵/۱ تا ۲ کيلوگرم نشان داده اند(۷۲،۶۳،۵۰،۴۸،۳۳،۳۱). از ديگر تاثيرات کراتين افزايش حداکثر قدرت مي باشد. نشان داده شده است که عملکردهاي قدرتي ايزوکينتيک ، ايزوتونيک و ايزومتريک ، در افراد مصرف کننده کراتين بهبود يافته است(۷۸،۷۶). تحقيقات ديگري نيز اجراي تکرارهاي بيشتر  پرس سينه و اسکوات را در افراد مصرف کننده کراتين  نسبت به گروه کنترل  نشان داده است (۶۰،۵۳،۴۷،۱۲). در مقابل تحقيقاتي نيز نشان دادند که مصرف کراتين هيچ تاثيري بر عملکرد ورزشي ندارد(۴۳،۳۳).گيليام[۷] و همکارانش عملکرد ايزوکينتيک شامل ۵ ست و ۳۰ تکرار را با مصرف کراتين مورد بررسي قرار دادند و هيچ تأثير سودمندي از مکمل سازي کراتين گزارش ندادند(۳۳). گرين هاف و همکارانش در بررسي تأثير مصرف ۲۰ گرم کراتين در روز به مدت ۶ روز نشان دادند که برون داد توان هيچ کدام از گروههاي مصرف کننده کراتين ومصرف کننده شبه دارو، طي  ۳ نوبت آزمون وينگيت[۸] با ۲ دقيقه بازگشت به حالت اوليه بين هر نوبت ، تغيير معني داري نداشت(۴۳).

با شرط پذيرفتن اين موضوع که ميزان دسترسي به فسفوکراتين در تارهاي نوع دوم معمولا ظرفيت ورزشي را در طي فعاليت هاي ورزشي شديد و بيشينه محدود مي کند ، افزايش غلظت فسفوکراتين در تارهاي عضلاني نوع دوم بر اثر مصرف مکمل کراتين احتمالا فعاليت انقباضي را با نگهداري برگشت و بازسازي ATP در اين نوع تار بهبود مي بخشد . اين پيشنهاد با گزارش هايي که نشان مي دهد ، تجمع آمونياک و هيپوگزانتين پلاسما طي ورزش شديد پس از مصرف مکمل کراتين با وجود بازده کاري بدست آمده بالاتر ، کاهش مي يابد، مورد تأييد قرار مي گيرد(۱۰).  هر چند تأثير مصرف مکمل کراتين بر روي ميزان تجمع آمونياک خون به صورت ضد ونقيض گزارش شده است. گرين هاف و همکارانش گزارش کردند که افزايش PCr  عضله سبب حفظ سطوح ATP  مي شود و در نتيجه تجمع آمونياک و هيپوگزانتين در پلاسما کاهش و قدرت عضله افزايش مي يابد(۳۹). چندين مطالعه ديگر نيز اين فرضيه را تأييد کردند(۷۷،۷۵،۶۶،۶۲،۵۵). برخي از تحقيقات نيز هيچ تاثيري از مصرف مکمل کراتين بر ميزان تجمع آمونياک خون گزارش ندادند(۶۸،۶۷،۵۱).

با توجه به اينکه بخشي از تأثيرات احتمالي ذکر شده کراتين افزايش ذخائر فسفو کراتين و سرعت بازسازي آن، حفظ سطوح ATP  و کاهش تجمع آمونياک مي باشد، بنظر مي رسد تکواندو کاران که از منابع فسفاژن و اسيد لاکتيک در مسابقات خود بهره زيادي مي برند(۱۷) بتوانند پس از مکمل گيري کراتين عملکرد بهتري از خود نشان دهند. همچنين افزايش احتمالي سرعت، قدرت و توان بدست آمده از اين مکمل سازي مي تواند براي آنها سودمند باشد .

بسياري از تحقيقاتي که تأثيرات مصرف مکمل کراتين را بررسي کرده اند ، بهبودهاي عملکردي را به دنبال مکمل سازي گزارش داده اند – هر چند برخي تحقيقات نيز اين نتيجه را نگرفته اند – ، ولي نتايج تحقيقات در مورد پاسخ آمونياک خون به مصرف مکمل کراتين  کاملاً متناقض بوده است . همچنين نشان داده شده است که افراد مختلف ، پاسخهاي متفاوتي به مصرف کراتين مي دهند.  تحقيق حاضر در نظر دارد نشان دهد که آيا مصرف کوتاه مدت کراتين مونو هيدرات (روزانه ۲۰ گرم به مدت ۶ روز) بر ميزان تجمع آمونياک خون، سرعت، چابکي ، وزن کل بدن و توده بدون چربي تکواندو کاران نخبه تأثير مي گذارد يا خير.

فهرست مطالب

عنوان     صفحه

فصل اول : طرح تحقيق        ۱

۱-۱ مقدمه           ۲

۱-۲ بيان مساله      ۴

۱-۳ ضرورت و اهميت تحقيق ۷

۱-۴ اهداف تحقيق  ۱۰

۱-۵ متغيرهاي تحقيق          ۱۱

۱-۶ فرضيات تحقيق            ۱۱

۱-۷ محدوديتهاي تحقيق        ۱۲

۱-۸ تعريف واژه ها و اصطلاحات تحقيق           ۱۳

فصل دوم : مباني نظري و پيشينه تحقيق ۱۵

۲-۱ مقدمه           ۱۶

۲-۲ مباني نظري تحقيق       ۱۶

۲-۲-۱ کراتين    ۱۶

۲-۲-۱-۱ تاريخچه کراتين ۱۶

۲- ۲-۱-۲ منابع کراتين   ۱۷

۲-۲-۱-۳ سنتز دروني و مکانيزم کراتين       ۱۸

۲-۲-۱-۴ نقش کراتين در بدن        ۲۱

۲-۲-۱-۵ عوارض جانبي ۲۳

۲-۲-۲ آمونیاک ۲۵

۲۵                 ۲-۲-۲-۱ متابولیسم بنیان آمین در عضله اسکاتی

۲۵             ۲-۲-۲-۲ پاسخهای آمونیاک هنگام ورزش

۲۶             ۲-۲-۲-۳ سایر حامل های بنیان آمین

۲۷             ۲-۲-۲-۴ انتقال آمونیاک از عضله اسکلتی

۲۹             ۲-۲-۲-۵ پالایشNH3پلاسمائی

۳۲                  ۲-۲-۲-۶ سازگاري آثار مرکزی و محیطی آمونیاک

۳۲             ۲-۲-۲-۶-۱ خستگی مرکزی

۳۵             ۲-۲-۲-۶-۲خستگی پیرامونی

۴۰             ۲-۲-۲-۷متابولیسم آمونیاک و اسید آمینه در عضله اسکلتی ورزیده

۴۴           ۲-۲-۳ سيستم غالب توليد انرژي در تکواندو و تأثير کراتين بر آن

۴۷           ۲-۲-۴ وزن

۴۸             ۲-۲-۴-۱ عوامل مؤثر در وزن

۵۰           ۲-۲-۵ وزن بدون چربي

۵۲           ۲-۲-۶ چربي و مهارتهاي ورزشي

۵۳           ۲-۲-۷ سرعت

۵۵             ۲-۲-۷-۱ انواع سرعت و آزمونهاي آن

۵۶             ۲-۲-۷-۲ عوامل موثر بر سرعت

۵۸           ۲-۲-۸ چابکي

۵۹             ۲-۲-۸-۱ آزمون هاي چابکي

۶۰        ۲-۳ تحقيقات انجام شده در زمينه مکمل هاي کراتين

۶۰           ۲-۳-۱  تحقيقات داخلي

۶۱           ۲-۳-۲ تحقيقات خارجي

۶۱             ۲-۳-۲-۱  مکمل سازي کوتاه مدت

۶۳             ۲-۳-۲-۲ مکمل سازي کراتين و قدرت

۶۶             ۲-۳-۲-۳ مکمل سازي کراتين و سرعت

۶۹            ۲-۳-۲-۴ مکمل سازي کراتين و توان

۷۴             ۲-۳-۲-۵ مکمل سازي کراتين و چابکي

۷۶             ۲-۳-۲-۶ مکمل سازي کراتين و ترکيب بدني

۸۰             ۲-۳-۲-۷ مکمل سازي کراتين و آمونیاک

۸۴        فصل سوم : روش شناسي تحقيق

۸۵        ۳-۱ مقدمه

۸۵        ۳-۲ روش تحقيق

۸۵        ۳-۳ مشخصات آزمودنيها

۸۶        ۳-۴ مکمل سازي آزمودنيها

۸۷        ۳-۵ تمرينات ورزشي آزمودنيها

۸۸        ۳-۶ متغير هاي تحقيق

۸۸        ۳- ۷ ابزار هاي اندازه گيري

۸۹        ۳-۸ روشهاي اندازه گيري متغيرها

۸۹          ۳-۸-۱ قد

۸۹           ۳-۸-۲ خونگيري

۹۰             ۳-۸-۲-۱ تحليل نمونه هاي خوني

۹۰           ۳-۸-۳ ترکيبات بدن

۹۰           ۳-۸-۴ آزمون ۴۰ يارد سرعت

۹۱           ۳-۸-۵ آزمون چابکي ايلينويز

۹۲        ۳-۹ روشهاي آماري تحليل داده ها

۹۳        فصل چهارم : تجزيه و تحليل يافته ها

۹۴        ۴-۱- مقدمه

۹۴        ۴-۲ تجزيه و تحليل توصيفي يافته ها

۹۵           ۴-۲-۱ آمونیاک

۹۶           ۴-۲-۲ سرعت

۹۷          ۴-۲-۳ چابکي

۹۸           ۴-۲-۴ وزن بدن

۹۹           ۴-۲-۵ توده بدون چربي

۱۰۰         ۴-۲-۶ مايعات بدن

۱۰۱         ۴-۲-۷ کراتينين

۱۰۲         ۴-۲-۸ ميانگين حداکثر سرعت رکاب زدن

۱۰۳      ۴-۳ آزمون فرضيه هاي تحقيق

۱۰۳         ۴-۳-۱ فرضيه اول

۱۰۵        ۴-۳-۲ فرضيه دوم

۱۰۶         ۴-۳-۳ فرضيه سوم

۱۰۷         ۴-۳-۴ فرضيه چهارم

۱۰۸         ۴-۳-۵ فرضيه پنجم

۱۰۹         ۴-۳-۶ فرضيه ششم

۱۱۰         ۴-۳-۷ فرضيه هفتم

۱۱۱         ۴-۳-۸ فرضيه هشتم

۱۱۳         ۴-۳-۹ فرضيه نهم

۱۱۴        ۴-۳-۱۰ فرضيه دهم

۱۱۸      ۴-۴ متغيرهاي وابسته به تحقيق

۱۲۱      فصل پنجم : بحث ، بررسي و نتيجه گيري

۱۲۲      ۵-۱ مقدمه

۱۲۲      ۵-۲ خلاصه تحقيق

۱۲۴      ۵-۳ بحث و بررسي

۱۲۹      ۵-۴ نتيجه گيري

۱۲۹      ۵-۵ پيشنهادات

۱۳۱      منابع

پيوستها

۱۴۲      پيوست ۱ فرم يادداشت تغذيه و تمرين آزمودنيها

۱۴۳      پيوست ۲ مواردي که در طول تحقيق بايد توسط آزمودنيها رعايت شوند

۱۴۴      پيوست ۳ نمونه فرم دستگاه تجزيه و تحليل ترکيب بدن

فهرست جدولها

صفحه    عنوان

۴۵        جدول۲-۱ ظرفيت و توان بيشينه سه دستگاه انرژي

۵۳        جدول۲-۲ حداقل درصد چربي بدن براي مردان و زنان ورزشکار در مراحل مختلف رشد

۸۶        جدول ۳-۱   شاخصهاي آماري سن، قد و وزن و سابقه تمريني آزمودنيها

۹۵        جدول ۴-۱ شاخصهاي آماري مربوط به پاسخ آمونیاک گروه کراتين و دارونما

۹۶        جدول ۴-۲ شاخصهاي آماري مربوط به سرعت گروه کراتين و دارونما در پيش و پس آزمون

۹۷        جدول ۴-۳ شاخصهاي آماري مربوط به چابکي گروه کراتين و دارونما در پيش و پس آزمون

۹۸        جدول ۴-۴ شاخصهاي آماري مربوط به وزن گروه کراتين و دارونما

۹۹        جدول ۴-۵ شاخصهاي آماري مربوط به توده بدون چربي گروه کراتين و دارونما

۱۰۰      جدول ۴-۶ شاخصهاي آماري مربوط به کل مايعات بدن گروه کراتين و دارونما

۱۰۱      جدول ۴-۷ شاخصهاي آماري مربوط به کراتينين گروه کراتين و دارونما در پيش آزمون

۱۰۲      جدول ۴-۸ شاخصهاي آماري مربوط به ميانگين حداکثر سرعت رکاب زدن گروه

۱۰۴      جدول ۴-۹ مقايسه ميانگين آمونیاک در پيش و پس آزمون گروه کراتين

جدول ۴-۱۰ مقايسه ميانگين سرعت در پيش و پس آزمون گروه کراتين ۱۰۵

جدول ۴-۱۱ مقايسه ميانگين چابکي در پيش و پس آزمون گروه کراتين ۱۰۶

جدول ۴-۱۲ مقايسه ميانگين وزن در پيش و پس آزمون گروه کراتين   ۱۰۷

جدول ۴-۱۳ مقايسه ميانگين توده بدون چربي در پيش و پس آزمون گروه کراتين ۱۰۸

جدول۴-۱۴ مقايسه ميانگين آمونیاک در دو گروه کراتين و دارونما      ۱۰۹

جدول۴-۱۵ مقايسه ميانگين سرعت در دو گروه کراتين و دارونما       ۱۱۰

جدول۴-۱۶ مقايسه ميانگين چابکي در دو گروه کراتين و دارونما        ۱۱۲

جدول۴-۱۷ مقايسه ميانگين وزن بر حسب کيلوگرم در دو گروه کراتين و دارونما ۱۱۳

جدول۴-۱۸ مقايسه ميانگين توده بدون چربي در دو گروه کراتين و دارونما        ۱۱۵

جدول ۴-۱۹ خلاصه اي از تغييرات متغيرهاي تحقيق در گروه کراتين و دارونما  ۱۱۶

جدول ۴-۲۰ خلاصه اي از اختلاف تغييرات متغيرها در دو گروه کراتين و دارونما          ۱۱۷

جدول ۴-۲۱ تغييرات متغيرهاي وابسته به تحقيق در گروه کراتين و دارونما       ۱۱۸

جدول ۴-۲۲ اختلاف تغييرات متغيرهاي وابسته به تحقيق در دو گروه کراتين و دارونما      ۱۲۰

فهرست شکلها

عنوان     صفحه

شکل ۲- ۱ سنتز کراتين        ۲۱

شکل ۳-۱ مسير حرکت در تست چابکي ايلينويز   ۹۲

نمودار ۴-۱ تغييرات آمونیاک خون در پيش و پس آزمون گروه هاي کراتين و دارونما       ۱۱۰

نمودار ۴-۲ تغييرات سرعت در پيش و پس آزمون گروه هاي کراتين و دارونما   ۱۱۱

نمودار ۴-۳ تغييرات توان در پيش و پس آزمون گروه هاي کراتين و دارونما      ۱۱۲

نمودار ۴-۴ تغييرات چابکي در پيش و پس آزمون گروه هاي کراتين و دارونما    ۱۱۴

نمودار ۴-۵ تغييرات وزن در پيش و پس آزمون گروه هاي کراتين و دارونما      ۱۱۵

نمودار ۴-۶ تغييرات توده بدون چربي در پيش و پس آزمون گروه هاي کراتين و دارونما    ۱۱۷

۱۵۰ صفحه Word


شما هم اکنون با داشتن رمز دوم کارت عابر خود و پرداخت اینترنتی می توانید بلافاصله پس از پرداخت این فایل را دریافت کنید و مطالعه این محصول با ارزش را شروع کنید .

 

royalit

محصولات مرتبط
s

پایان نامه و پروژه رشته ...


0 تومان 6 29 دسامبر 2016
s

پایان نامه کابل و شبکه ...


15000 تومان 1 10 آوریل 2017

دیدگاه ها

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -