سلامت روان و نظریات مربوطه (پیشینه پژوهش، فصل دوم پایان نامه همراه با رفرنس کامل)

فهرست مطالب

۲-۳سلامت روان ۵۵

۲-۳-۱مفاهیم سلامتی ۵۸

۲-۳-۲مفهوم سلامت روان ۵۸

۲-۳-۳تاریخچه سلامت روان ۶۰

۲-۳-۴سلامت روانی در اسلام ۶۱

۲-۳-۵تحولات وگسترش اختلالات روانی ۶۲

۲-۳-۶اهداف سلامت روان ۶۳

۲-۳-۷نظریه های سلامت روان ۶۴

۲-۳-۸ملاک های سلامت روان۶۷

۲-۳-۹پیشگیری های سلامت روان۶۹

۲-۳-۱۰بهداشت روانی در دوره نوجوانی۷۰

۲-۳-۱۱بهداشت روانی در خانواده ۷۰

۲-۳-۱۲سلامت روان در دانشجویان۷۱

پیشینه پژوهشی

منابع

۲-۳ سلامت روان

۲-۳-۱ مفاهیم سلامتی

معنای لغوی سلامتی کامل بودن است. این واژه در زبان های انگلوساکسون از ریشه ای گرفته می شود که واژه های کامل، بی عیب[۱]و مقدس[۲] هم از آن گرفته شده اند(حسینی،۱۳۸۱).

به نظر اریکسون[۳] سلامتی در کمال است که گاه به صورت تمامیت، وحدت و یا کمال «خود» تعریف شده است. به نظر اریکسون فرد سالم از خصایصی برخوردار است:۱- اعتماد به خویشتن و اعتماد به دیگران۲- توانایی کنترل خویش و احساس و اینکه می تواند خود را کنترل کند۳- توانایی پذیرش مسئولیت۴- شایستگی و مهارت۵- داشت هویت واحد و روشن۶- توانایی برقراری صمیمانه با دیگران۷- توانایی راهنمایی دیگران به خلاق بودن۸- پذیرفتن خود بعنوان یک شخص واحد آنچنان که هست(شعاری نژاد ،۱۳۸۱).

ویکتور فرانکل[۴] می‌گوید اشخاص سالم از ویژگیهایی برخوردارند که عبارتند از: ۱٫ در انتخاب عمل شان آزادند۲- شخصاً مسئول هدایت زندگی و گرایشی هستند که برای سرنوشت خود برمی‌گزینند۳٫ بر زندگی شان تسلط آگاهانه دارند ۴٫ در زندگی معنای مناسب خود یافتند ۵٫ به آینده می نگرند و به هدفها و وظایف آتی عمل می کنند(خوشدل، ۱۳۷۹).

سلامتی را می توان در مفهوم های زیر بررسی نمود:

الف) مفهوم زیست پزشکی: سلامت به طور نسبی به عنوان «عدم بیماری» در نظر گرفته می شود و اگر کسی بیمار نباشد سالم محسوب می شود.

ب) مفهوم بوم شناختی: مفهوم بوم شناختی فرضیه جالبی را پیش کشیده و سلامت را به عنوان تعادل پویا بین انسان و محیط زیست و بیماری را به صورت بدی تنظیم وجود انسان با محیط زیست در نظر می گیرد. (حیدری و محمودی،۱۳۸۷).

انجمن بهداشت روانی امریکا افراد سالم را با سه خصوصیت عمده زیر معرفی می کنند:

افراد سالم از لحاظ روانی احساس راحتی می کنند. خود را آنگونه که هستند می پذیرند، از استعدادهای خود بهره مند می شوند و بیشترین بهره را از آنان می برند. آنها درمورد عیوب جسمانی و ناتوانی های خود شکیبا بوده و از آن ناراحت نمی شوند. افراد مورد اشاره دیدگاهی واقع گرایانه دارند و دشواری های زندگی را سهل می انگارند. آنها وقت کمی را در نگرانی، ترس، اضطراب و یا حسادت سپری می کنند، اغلب آرامند و نسبت به عقاید تازه گشاده رو هستند و دارای طیب خاطر و طبعی شوخ هستند و اعتماد به نفس بالایی نیز دارند. آنها از حضور در جمع لذت می برند، اما به تنها بودن نیز اهمیت نمی دهند و وحشتی از آن ندارند. شاید مهمتر از همه ی این ها برخوردار از سیستم ارزش هستند که از تجربه شخصی شان سرچشمه می گیرد.
افراد سالم احساس خوبی نسبت به دیگران دارند. آنها می کوشند تا دیگران را دوست بدارند و به آنان اعتماد کنند و تمایل دارند دیگران نیز آنها را دوست داشته باشند و به آنها اعتماد نمایند. چنین افرادی قادرند که با دیگران روابط گرمی داشته باشند و این روابط را ادامه دهند. آنها با احساس یکی بودن با جامعه، نسبت به دیگران احساس مسئولیت می کنند.
افراد سالم قدرت روبرو شدن با نیازمندی های زندگی را دارند. این افراد معمولا نسبت به اعمال خود احساس مسئولیت می کنند و با مشکلات با همان شیوه که رخ می دهد برخورد می کنند. آنها در مورد آنچه که می توانند انجام دهند، دارای پندارهای واقع گرا هستند، بنابراین آنها تا آنجا که ممکن است محیط خود را شکل می دهند و تا جایی که ضرورت دارد با آن سازگار می شوند. از تجارب بنیادین زندگی لذت می برند، اما هرگز شیفته ی خود نمی شوند. آنها به بررسی تجارب و تبادل با دنیای خارج از خود می پردازند و بیشترین تلاش خود را صرف آنچه که انجام می دهند می کنند و پس از آن نیز احساس خرسندی نصیب شان می شود(بنی جمال و احمدی، ۱۳۷۰).

بلاستر[۵]جامعه شناس انگلیسی در کتابی که در زمینه ارزیابی سلامت در سال۱۹۹۰ نوشته است، بر این چند نکته درباره ی سلامت به طور کلی تاکید داشته است(ترکان، کبیر و حاکمی، ۱۳۸۶).

سلامت مفهومی چند بعدی[۶]است. فرد ممکن است از یک نقطه نظر سالم و از نقطه نظر دیگر در شرایط بیماری قرار داشته باشد. بسیاری از افراد ممکن است علی رغم اینکه به مشکلات و بیماری های متعدد دچار باشند(نظیر پادرد، میگرن، مشکل دید، افسردگی …) خود را همچنان سالم به حساب بیاورند. ممکن است فرد بیماری جسمانی مشخصی نداشته باشد اما به دلیل ناخرسندی روحی- روانی، خود را بیمار تلقی کند.
تعریف از سلامت بهنجار می تواند در بردارنده ی میزان معینی از علائم یا نشانه های بیماری باشد که به جنس یا تجربه ی فرد با هنجارهای اجتماعی در افراد تفاوت پیدا می کند. در واقع اینکه فردی بگوید هیچ نشانه ای از بیماری ندارد غیرعادی تلقی می شود.

پیشنهاد: پایان نامه شبکه های اجتماعی ، روابط بین فردی و سلامت روانی دانشجویان

۲-۳-۲ مفهوم سلامت روان

کارشناسان سازمان بهداشت جهانی، سلامت فکر و روان را چنین تعریف می نماید: سلامت فکر عبارت است از قابلیت برقراری ارتباط هماهنگ و موزون با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی، حل تضادها، اختلافات، مشکلات و تمایلات فردی به طور منطقی، عادلانه و مناسب(میلانی، ۱۳۸۸). لوینسون[۷](۱۹۸۸؛ به نقل از شکیبا،۱۳۸۳) سلامت روان را اینطور تعریف می کند: «سلامت روان عبارت است از این که فرد چه احساسی نسبت به خود، دنیای اطراف، محل زندگی و اطرافیان دارد و مخصوصا با توجه به مسئولیتی که در مقابل دیگران دارد، چگونگی سازش وی با درآمد خود و شناخت موقعیت مکانی و زمانی خویشتن حائز اهمیت است». در سال های اخیر، انجمن کانادایی بهداشت روانی، سلامت روان را در سه بخش تعریف کرده است:

بخش اول: بازخوردهای مربوط به «خود» شامل:

الف)تسلط بر هیجان های خود

ب)آگاهی از ضعف های خود

ج)رضایت از خوشی های خود

بخش دوم: بازخوردهای مربوط به دیگران شامل:

الف)علاقه به دوستی های طولانی و صمیمی

ب)احساس تعلق به یک گروه

ج)احساس مسئولیت در مقابل محیط انسانی و مادی

بخش سوم: بازخوردهای مربوط به زندگی شامل:

الف) پذیرش مسئولیت ها

ب)ذوق توسعه امکانات و علایق خود

ج)توانایی اخذ تصمیم های شخصی

د) ذوق خوب کارکردن(گنجی،۱۳۹۱).

پیشنهاد: نظریه های روابط بین فردی(پیشینه پژوهش)

تودور[۸](۱۹۹۶، ترجمه خواجوی و همکاران، ۱۳۸۲) سلامت روان را به شرح زیر تعریف می کند:

۱)سلامت روان شامل توانایی زندگی کردن همراه با شادی، بهره وری و بدون وجود دردسر است.

۲)سلامت روان مفهوم انتزاعی و ارزیابی نسبی گراست از روابط انسان با خود، جامعه و ارزش هایش و نمی توان آن را جدای از سایر پدیده های چندعاملی فهمید که فرد را به موازاتی که در جامعه به عمل می پردازد، می سازند.

۳)سلامت روان، شیوه سازگاری آدمی با دنیاست، انسان هایی که موثر، شاد و راضی هستند و حالت یکنواختی خلقی، رفتار ملاحظه گرانه و گرایش شاد را حفظ می کنند.

۴)سلامت روان عنوان و برچسبی است که دیدگاه ها و موضوعات مختلف مانند: عدم وجود علایم ناتوان کننده، یکپارچگی کارکرد روانشناختی، سلوکی موثر در زندگی شخصی و اجتماعی، احساسات مرتبط با بهزیستی اخلاقی و معنوی و مانند آن را در بر می گیرد.

۵)برای ارائه یک تئوری درمورد سلامت روان، موفقیت برون روانی کافی نیست باید سلامت درون روانی را به حساب آوریم.

۶)سلامت روان ظرفیت رشد و نمو شخصی است.

۷)سلامت روان یک موضوع مربوط به پختگی است.

۸)سلامت روان یعنی هماهنگی بین ارزش ها، علاقه ها و نگرش ها در حوزه عمل افراد و در نتیجه برنامه ریزی واقع بینانه برای زندگی و تحقق هدفمند مفاهیم زندگی است.

۹)سلامت روان در قیاس با سلامت جسم نیست بلکه به دیدگاه او سطح روانشناختی ارتباطات فرد-محیط اشاره دارد. بخش مرکزی سلامت، سلامت روان است، زیرا تمامی تعاملات مربوط به سلامتی به وسیله روان انجام می شود.

۱۰)سلامت روان ظرفیت کامل زندگی کردن به شیوه ای است که ما را قادر به درک ظرفیتهای طبیعی خود می کند و به جای جداکردن ما از سایر انسان هایی که دنیای ما را می سازند نوعی وحدت بین ما و دیگران به وجود می آورد.

پیشنهاد: پیشینه شبکه های اجتماعی و نظریه ها (پیشینه پژوهش)

۱۱)سلامت روان توانایی عشق ورزیدن و خلق کردن است نوعی حس هویت بر تجربه خود به عنوان موضوع و عامل قدرت فرد که همراه است با درک واقعیت درون و بیرون از خود و رشد واقع بینی و استدلال

در حال حاضر سلامت روان را می توان به منزله توانایی رشد و گسترش هیجانات عقلی و معنوی، برقراری ارتباط با دیگران شامل همسالان و بزرگسالان، شرکت در فعالیت های آموزشی و اجتماعی و انعطاف پذیری در مواجه با سختی ها دانست(خدابخش و منصوری، ۱۳۸۹).

.Hale31

.Holy32

. Erickson33

. Viktor Frankl34

.Blaster35

.Multi- dimensional36

.Lovinson37

.Tudor38

قسمتی از منابع

منابع فارسی

۱-امیرپور، مهناز و گریوانی، مریم(۱۳۹۲). تأثیر شبکه های اجتماعی بر سبک زندگی جوانان، فصل نامه دانش انتظامی خراسان شمالی سال اول / شماره سوم.

۲-حامدی نصب علی(۱۳۹۳). آسیب های شبکه های اجتماعی مجازی و راه کار های پیشگیری از آن (همایش ملی مهندسی رایانه و مدیریت فناوری اطلاعات.

۳-جوادی نیا، سیدعلیرضا و همکاران(۱۳۹۲). الگوي استفاده از شبکه هاي اجتماعي مجازي در دانشجويان دانشگاه علوم پزشکي بيرجند، فصل نامه علمی پژوهشی تزکیه، دوره ۲۲ – شماره ۲

۴-قاسم زاده، مرتضی(۱۳۹۰). نقش شبکه های اجتماعی در تحولات منطقه ای و بین المللی، پرتال سیاست ما، دپلماسی عمومی و رسانه ای]

۵-قوانلو قاجار، مصطفی(۱۳۹۰). کارکردهای شبکه های اجتماعی مجازی برای دانشجویان؛ مطالعه موردی فیس بوک. مطالعات فرهنگی و رسانه ای. mcstudies.ir

منابع انگلیسی

۱-jieun Lim(2016) Exploring the effects of students’ social networking experience on social presence and

perceptions of using SNSs for educational purposes

۲-Akyol, Z., & Garrison, D. R. (2008). The development of a community of inquiry over time

in an online course: Understanding the progression and integration of social, cogni-

۳-tive and teaching presence. Journal of Asynchronous Learning Networks,12(3), 3–۲۲٫

۴-Albayrak,D., & Yildirim, Z. (2015). Using socialnetworking sites for teaching andlearning

students’ involvement in and acceptance of Facebook as a course management sys-

tem. Journal of Educational Computing Research,52(2), 155–۱۷۹٫

۵-Alhazmi, A. K., & Rahman, A. A. (2013). Facebook in higher education: Students’ use and

perceptions. AISS: Advances in Information Sciences and Service Sciences,5(15), 32–۴۱٫

۳۶ صفحه Word