× دسته بندی ها

خودکارآمدی، پیشینه پژوهشی (مبانی نظری تحقیق) فصل دوم پایان نامه

پیشینه پژوهشی خودکارآمدی

۲-۳٫ خودکارآمدی

۲-۳-۱٫ مفهوم خودکارآمدی

خودکارآمدی در فرهنگ روانشناسی و روانپزشکی به صورت باورهای شخص در مورد توانایی کنار آمدن با موقعیت های متفاوت معرفی شده است(پورافکاری، ۱۳۷۳).

مفهوم خودکارآمدی از نظریه شناختی – اجتماعی بندورا مشتق شده است که به باورها با قضاوت های فرد نسبت به توانایی های خود در انجام وظایف و مسئولیت ها اشاره دارد، نظریه شناختی اجتماعی مبتنی بر الگوی علی سه جانبه رفتار، محیط و فرد است. این الگو به ارتباط متقابل بین رفتار، اثرات محیطی و عوامل فرد(شناختی، عاطفی و بیولوژیک) که به ادراک فرد برای توصیف کارکردهای شناختی اشاره دارد، تأکید می کند. بر اساس این نظریه، فرد در یک نظام علیّت سه جانبه بر انگیزش و رفتار خود اثر می گذارد. بندورا(۱۹۷۷) اثرات یک بعدی محیط بر رفتار را که یکی از مفروضه های مهم روانشناسان رفتارگرا بوده، رد می کند. انسانها دارای نوعی نظام خود کنترلی و نیروی خود تنظیمی هستند و توسط آن نظام بر افکار، احساسات و رفتارهای خود کنترل دارند و نقش تعیین کننده ای در سرنوشت خود ایفا می کنند(عبدالهی، ۱۳۸۵).

یکی از جنبه های مهم کنترل فردی خودکارآمدی است که توسط بندورا(۱۹۷۷) مطرح شده است. افراد دارای این ویژگی معتقدند که انجام کارهای مورد نظرشان همراه با موفقیت است(سارافینو[۱]، ۲۰۰۲). افرادی که خودکارآمدی کمی دارند احساس می کنند که در اعمال کنترل بر رویدادهای زندگی درمانده و ناتوان اند، آنها معتقدند هر تلاشی که می کنند بیهوده است. هنگامی که آنان با مانعی روبرو می شوند اگر تلاش اولیه شان در رویارویی با مشکلات بی نتیجه بوده باشد، سریعاً قطع امید می کنند. افرادی که خودکارآمدی پایینی دارند، حتی تلاش نمی کنند که بر مشکلات غلبه کنند، زیرا متقاعد شده اند هر کاری انجام دهند بیهوده است و تغییر در اوضاع ایجاد نمی کنند. خودکارآمدی پایین می تواند انگیزش را نابود کند، آرزوها را کمرنگ نماید و در توانایی شخصی تداخل ایجاد کرده و نهایتاً تأثیر نامطلوبی بر سلامت بگذارد. اما کسانی که خودکارآمدی بالایی دارند بر این باورند که می توانند به طور مؤثر با رویدادها و شرایط برخورد کنند. از آنجائی که چنین افرادی در مواجهه با مشکلات انتظار موفقیت دارند بر روی تکلیف استقامت نموده و اغلب در سطح بالایی عمل می کنند. این افراد در مقایسه با افراد دارای خودکارآمدی پایین از تردید کمتری نسبت به توانایی خود برخوردارند و اطمینان بیشتری به خود دارند. چنینی افرادی مشکلات را چالش می بینند نه تهدید و فعالانه موقعیت های جدید را جستجو می کنند، زیرا خودکارآمدی بالا ترس از شکست را کاهش می دهد، سطح آرزو را بالا می برد و توانایی مسئله گشایی و تفکر تخیلی را بهبود می بخشد(شولتز ۱۳۷۷). یکی از بهترین شیوه ها برای بدست آوردن یک تعریف دقیق و منسجم از خودکارآمدی آن است که بگوییم این مفهوم چه فرقی با مفاهیم تا حدی شبیه و نزدیک به آن دارد(مادوکس[۲]، ۲۰۰۰ به نقل از علی نیا کروئی، ۱۳۸۲) باورهای خودکارآمدی، پیش بینی ساده درباره رفتار نیست و با «می خواهم انجام دهم» کار ندارد. بلکه با اینکه «می توانم انجام دهم» سر و کار دارد(علی نیا کروئی، ۱۳۸۲).

پیشنهاد: پیشینه پژوهشی مهارت های مطالعه (مبانی نظری)

عمده ترین و اصلی ترین مکانیسم در کارکردشناختی انسان، باورهای خودکارآمدی است. باورهای افراد در مورد لیاقت هایشان جهت اعمال کنترل روی حوادث موثر بر زندگی اصطلاحاً باورهای خودکارآمدی نامیده می شوند(بندورا،۱۹۹۱).

خودکارآمدی، اسنادهای علی نیست. اسنادهای علی، تبیینی برای رویدادهای از جمله رفتار و پیامدهایش می باشد. باورهای خودکارآمدی، داوری فرد درباره قابلیت و توانایی هایش در انجام کاری می باشد. خودکارآمدی، قصدمندی برای رفتار دستیابی به یک هدف ویژه نمی باشد. خودکارآمدی، عزت نفس نیست. عزت نفس، شامل عقیده فرد و نگرش فرد درباره ارزش خود می باشد. خودکارآمدی به معنای انگیزه، کشاننده یا نیاز به مهار نیست. فرد می تواند نیاز قوی به کنترل در یک موقعیت ویژه داشته باشد. در حالیکه باورهای ناکارآمدی درباره همان موقعیت، در وی مسلط باشد (علی نیاکروئی،۱۳۸۲). باورهای خودکارآمد، انتظارات پیامد نیست. انتظار پیامد رفتار عبارت است از باور فرد درباره این که رفتار خاص ممکن است منجر به یک پیامد خاص در یک موقعیت خاص گردد. اما باورهای خودکارآمدی عبارت است از باور فرد به اینکه می تواند با یک رفتار خاص پیامدی خاص را منجر شود(علی نیاکروئی،۱۳۸۲) خودکارآمدی خود-پنداره نیست. خودکارآمدی داوری فرد در مورد صلاحیت خودش است. خودکارآمدی رگه شخصیتی نیست. بسیاری از مفاهیم مهارگری و صلاحیت مانند عزت نفس، موضع مهارگری، خوش بینی، امیدواری و سخت رویی به عنوان رگه یا شبه رگه در نظر گرفته می شوند. خودکارآمدی به عنوان رگه شخصیتی تعریف و ارزیابی نشده است، بلکه عبارت است از باورهای فرد در مورد توانایی انجام مهارت ها و توانایی ها برای دستیابی به اهداف و پیشرفت طرح ریزی شده در شرایط و موقعیت خاص می باشد (مادوکس،۲۰۰۰). خودکارآمدی یعنی باورهای شخص درباره قابلیت هایش جهت سازماندهای و اجرای دوره های عمل مورد نیاز برای مدیریت موقعیت هایی که در آینده پیش خواهند آمد. خودکارآمدی عبارت است از داوری فرد درباره قابلیت هایش برای سازماندهی و اجرای دوره های عمل مورد نیاز در جهت دستیابی وبه ثمر رساندن سطح عملکرد و پیشرفت طراحی شده(پاجارز،۲۰۰۲). خودکارآمدی به باورهای افراد درباره قابلیت هایشان برای انجام تاثیرات دلخواه به واسطه اعمالشان گفته می شود(بندورا،۱۹۹۷، به نقل از مادوکس،۲۰۰۰). خودکارآمدی به تصوری کلی، مفهوم گسترده و پایدار از باروهای فرد نسبت به توانایی هایش گفته می شود که شامل عملکرد موثر فرد در دامنه ای از موقعیت های استرس زا می شود(شوارزر،۱۹۹۲).

مفهوم خود کارآمدی از نظریه شناختی اجتماعی بندورا مشتق شده است که به باورها یا قضاوت های فرد نسبت به توانایییهای خود در انجام وظایف و مسئولیت ها اشاره دارد، نظریه شناختی اجتماعی مبتنی بر الگوهای علی سه جانبه رفتار، اثرات محیطی و عوامل فردی(شناختی ، عاطفی، بیولوژیک ) که به ادراک فرد برای توصیف کار کرد های شناختی اشاره دارد، تاکید می کند.

براساس این نظریه، فرد در یک نظام علیت سه جانبه بر انگیزش و رفتار خود اثر می گذارد یکی از جنبه های مهم کنترل فردی خود کار آمدی است که توسط بندورا (۱۹۷۷) مطرح شده است افراد دارای این ویژگی معتقدند که انجام کارهای مورد نظرشان همراه با موفقیت است افرادی که خودکارآمدی کمی دارند احساس می کنند که در اعمال کنترل بر رویدادهای زندگی درمانده و ناتوان اند.

خود کارآمدی پایین می تواند انگیزش را نابود کند، بندورا معتقد است که رفتار آدمی عمدتا یک رفتار خود نظم دهی است. از جمله چیزهایی که انسان از تجربه مستقیم و غیر مستقیم می آموزد معیارهای عملکرد است و پیش از آنکه معیارها آموخته شودندپایه ای برای ارزش یابی شخصی فرد به شمار می آیند.

به عقیده میزارو سارامون[۳] (۱۹۵۲) اضطراب امتحان متشکل از دو جز شناختی در احساس نابسندگی ، درماندگی، انتظار تنبیه فقدان پایگاه و اطمینان و تلاشهایی ضمنی برای رهایی ازموقعیت امتحان و جسمانی (برانگیختگی خود کار ) میباشد (کدیور،۱۳۸۰).

کاکس[۴] (۱۹۹۸) خودکار آمدی را باور و ایمان شخص به اینکه او شایسته انجام فعالیت بوده و در تکلیف ویژه توانایی موفق شدن را دارد (به نقل از بندورا، ۱۹۸۶).

بری و همکاران[۵] (۲۰۰۴) بر این عقیده بودند که خودکارآمدی مثبت با درجات اجرا رابطه دارد. خود کارآمدی در ارتباط با مکانیسم های دیگر رفتار عمل می کند. به عبارت دیگر رفتار، عوامل شناختی و فیریولژیکی و اثرات محیطی به عنوان عوامل محدود کننده برای هر شخص عمل می کنند متقابلا بر هم اثر دارند. مطابق با تئوری شناختی اجتماعی، خود کارآمدی مباحثی بیش از دانش مهارت را در بر می گیرد که شامل ادراک نیز می شود که شخص را قادر می سازد تا بطور کارآمد عمل کند (به نقل از بندورا، ۱۹۸۶). اوشر و پاچریز[۶] (۲۰۰۶) به این نتیجه رسیدند که باورهای خودکارآمدی نقش کاملی در انگیزش تحصیلی، یادگیری و پیشرفت تحصیلی دارند (اوشر و پاچریز،۲۰۰۶).

کیم[۷] در سال ۲۰۰۳ بر این عقیده بود که باورهای خودکارآمدی قوی به عنوان یک منبع شخصیتی نیرومند در رویارویی با موقعیت های استرس زا  مطرح اند و اینکه باورهای خودکارآمدی با عملکرد تحصیلی رابطه ای مستقیم و مثبت دارد.

 


فهرست

۲-۳٫ خودکارآمدی

۲-۳-۱٫ مفهوم خودکارآمدی

۲-۳ -۲٫ انواع خودکارآمدی

۲-۳ -۳٫ ابعاد خودکارآمدی ادراک شده

۲-۳ -۳ -۱٫ سطح

۲-۳ -۳ -۲٫ عمومیت

۲-۳ -۳ -۳٫ نیرومندی

۲-۳ -۴٫ منابع باورهای خودکارآمدی

۲-۳ -۴ -۱٫ تجارب مسلط

۲-۳ -۴ -۲٫ تجارب جانشینی

۲-۳ -۴ -۳٫ قانع سازی کلامی

۲-۳ -۴ -۴٫ حالت های فیزیولوژیکی و هیجانی

۲-۳ -۴ -۵٫ تجارب تصویرسازی ذهنی

۲-۳ -۵٫ خودکارآمدی بالا و پایین

۲-۳ -۶٫ خودکارآمدی و انگیزش

۲-۳ -۷٫ جنسیت و خودکارآمدی

۲-۳ -۸٫ خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی

۲-۳-۹٫ عوامل موثر بر خود کارآمدی

۲-۳ – ۹- ۱٫ زمینه های فرهنگی و اجتماعی

۲-۳ – ۹- ۲٫ نقش باورهای خودکارآمدی در انگیزش افکار و انتخاب اهداف آگاهانه

۲-۳ – ۹- ۳٫ تحلیل تحولی باورهای خودکارآمدی در گستره زندگی

۲-۳ – ۹- ۴٫ خانواده

۲-۳ – ۹- ۵٫ دوستان و همسالان

۲-۳ – ۹- ۶٫ مدرسه

۲-۳ – ۹- ۷٫ رشد خودکارآمدی به واسطه تجارب مرحله گذار نوجوانی

۲-۳ – ۹- ۸٫ خودکارآمدی مرتبط با بزرگسالی

۲-۳ – ۹- ۹٫ ارزیابی مجدد خودکارآمدی با افزایش سن

۲-۳ -۱۰٫ راهبردهای بهبود خودکارآمدی

پیشینه داخلی و خارجی

منابع

۴۸ صفحه Word


شما هم اکنون با داشتن رمز دوم کارت عابر خود و پرداخت اینترنتی می توانید بلافاصله پس از پرداخت این فایل را دریافت کنید و مطالعه این محصول با ارزش را شروع کنید .

۱۵۰۰۰ تومان – خرید
royalit

محصولات مرتبط
s

پیشینه پژوهشی مهارت های مطالعه ...


20000 تومان 0 ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۷
s

مبانی نظری فراشناخت (پیشینه پژوهشی ...


19000 تومان 0 ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷
s

نظریه های ادراک شایستگی ؛ ...


0 تومان 0 ۵ خرداد ۱۳۹۷
s

نظریه های عملکرد تحصیلی؛ مبانی ...


15000 تومان 0 ۳ خرداد ۱۳۹۷

دیدگاه ها